از دست می دهد.
ضمانت اجرا276 در لغت به معنی برقرار کردن قانون و اقامه قانون است… و در جوامع علمی معاصرعرب از آن ترجمه به “جزاء” شده است.( (((((((( ((((( (((((((( ((((((((((( ) ولی ترجمه مناسبی به نظر نمی رسد.277 با این وصف این نتیجه حاصل میشود که قانونگذار اجرای قوانین مصوبه و احکام صادره از دادگاهها را به وسیل? نیرویی تضمین می کند که به آن ضمانت اجرا گفته می شود.
گفتار اول : الزام به ایفاء تعهد
یکی از برجسته ترین سجایای انسان ایفای تعهد است. از زمان های دور پای بندی به عهد مورد تحسین و عدم پای بنید نیز مورد تقبیح بوده است. این تقبیح و تحسین حتی در متون مذهبی و دینی نیز به کرّات دیده می شود به عنوان نمونه : ” ((((((((((( (((((((((((( ( (((( (((((((((( ((((( (((((((((“278،” ((((((((( (((( ((((((((( “279 “((((((((((( (((((((( (((( ((((( (((((((((( (((( (((((((((( “280 که همگی تاکید موکدی برای ایفای به عهد هستند. در قانون مدنی ایران نیز به ایفای تعهد یا اجرای آن در قانون وفای به عهد گفته شده است(ماده 264ق.م). اصطلاح وفای به عهد عام است و شامل پرداخت پول ، تسلیم مال،انجام دادن کار ،یا خودداری از آن، و انتقال مال می شود.281 و جناب دکتر کاتوزیان در تعریف وفای به عهد آنرا” عملی که به موجب آن متعهد آنچه را در قرارداد بر عهده گرفته است، انجام می دهد” گفته اند.282 لذا قبل از اینکه به بحث چگونگی الزام به انجام تعهد پزشک برای درمان بیمار بپردازیم و وحله اول برای تبیین بهتر موضوع مشخص کنیم که تعهد پزشک برای معالجه بیمار آیا تعهد به وسیله است یا تعهد به نتیجه ؟
الف: تعهد به وسیله
حقوقدانان تعهدات را به دو گروه “تعهد به وسیله ” و “تعهد به نتیجه ” تقسیم کرده اند ، و به نظر جناب دکتر کاتوزیان این تقسیم بنید از ابداعات دموگ حقوقدان فرانسوی است.283 بر مبنای این تقسیم ، مدیون بر عهده می گیرد که وسیله رسیدن به نتیجه مطلوب را فراهم آورد ، در این راه کوشش کند ، جانب احتیاط را نگه دارد وهمه صلاحیت های خود را بکار برد و به مانند انسانی متعارف در شرایط ویژه خود رفتار کند. برعکس در مواردی که احتمال رسیدن به نتیجه مطلوب فراوان است ، به طور معمول متعهد ، حصول نتیجه را بر عهده می گیرد و تهیه وسایل مقدمه التزام است.
تمیز مفاد تعهد(نتیجه یا وسیله) نه تنها در چگونگی وفای به عهد موثر است ، بلکه از نظر اثبات اجرای عقد نیز اهمیت دارد. در تعهد به نتیجه اثبات به دست آمدن آن با مدیون است و تحقق نیافتن نتیجه مطلوب خود دلیل کافی بر این است که وفای به عهد نشدهاست. ولی در تعهد به وسیله چون موضوع آن انجام کاری مشخص نیست و با التزام به رعایت احتیاط و به کار بردن صلاحیت ، نتیجه ، تضمین نشده است، دلیل بر عدم وفای به عهد نیست، طلبکار باید وجود تقصیر و بی مبالاتی را ثابت نماید زیرا بنای دو طرف بر این است که احتمال دارد کوشش متعهد بی اثر بماند و نتیجه به دست نیاید.
به طور معمول تعهد پزشک را تعهد به وسیله می دانند . پزشک متعهد است که صلاحیت و مهارت خود را در راه رسیدن به مطلوب بکار ببرد. ولی انرا تضمین نمی کند، پس با انجام کارهایی که در قرارداد یا به موجب موازین قانونی و عرفی ، لازمه کوشیدن و اقدام کردن و اجرای صلاحیت است وفای به عهد می کند. هرچند که نتیجه نهایی بدست نیاید. پزشک عادتاً نمی تواند به درمان بیمار متعهد شود، نتیجه درمان چندان ارتباطی به او ندارد. شفای بیمار متوقف بر عوامل و عناصری است که همیشه از اراده پزشک پیروی نمی کنند،عنصر احتمال بر نتایج معالجات پزشکی سیطره افکنده است. بنابراین در واقع ، نفس مراقبت موضوع تعهد است.پزشک متعهد به شفای بیمار و یا جلوگیری از پیشرفت بیماری نیست، بلکه متعهدبه مراقبت های آگاهانه و دقیق و منطبق با موازین علمی است. تمام تلاش و سعی خود را در راه نزدیک شدن به خواسته بیمار و تحقق مطلوب ، مطابق با امکانات موجود بکار بندد. اما به هر حال بدتر شدن حال بیمار یا حتی فوت وی فی فسه به این معنا که پزشک تعهد خود را نقض کرده است، نمی باشد و در بهترین شرایط ، چیزی بیشتر از مساعدت، تا عوامل مقامت را در جسم بیمار تقویت نماید ، نمی کند. در هر صورت بر سر نوع تعهد پزشک مباحث و اختلاف نظرات بسیاری شده است که در نهایت اجماع بر این عقیده بودند که تعهد پزشک در معالجه بیمار خواه قراردادی با بیمار داشته باشد ، یا نداشته باشد تعهد به وسیله است.
دیوان عالی کشور فرانسه در رای 20 می 1936 صریحاً رای داده است که قرارداد درمان، پزشک را متعهد به شفای بیمار نمی نماید و پزشک موظف است تلاش صادقانه خود را بر اساس وجدان و رعایت اصول علمی به کار بندد.284 بدین ترتیب مشاهده می شود رویه قضایی فرانسه تعهد پزشک را تعهد به وسیله می داند. پیش نویس طرح مشترک مرجع (DCFR) در قسمتی که مربوط به “سیاستگذاری منافع در معرض خطر ” چنین عنوان نموده که پزشک هرگز 100% نمیتواند دقیق باشد و حتی بیماری را تشخیص دهد و قضاوت ها و درمانها براساس احتمالات علمی می باشد.285 در این صورت اگر پزشک نتواند تشخیص صددرصد در درمان بیماری ارائه دهد، نمی تواند درمان را نیز برای بیمار تضمین نماید ، پس در اینصورت مشاهده می شود که نظریه غالب در جوامع اروپایی نیز تعهد به وسیله بودن تعهدات پزشک می باشد. به عنوان مثال :” در طول فرآیند تشخیص ، پزشکان نتیجه گیری می کنند که بیمار به احتمال زیاد از بیماری سل رنج می برد. با این حال ، شانس بسیار کمی وجود دارد که او از بیماری هوچکین286، سرطان بافت لنفاوی ، که رنج می برد ، نجات یابد. در نهایت پزشکان تصمیم بر امتحان روش تشخیصی تهاجمی( mediastinoscopy )میکنند، که در اینصورت خطر آسیب به تارهای صوتی را به همراه دارد. جدای از این واقعیت که بیمار رضایت به چنین درمانی ندارد ، از طرفی اطلاعات کافی در درمان این نوع بیماری وجود ندارد ، لذا اغلب این روشهای درمانی باعث عملکرد ناقص درمان می شود.”287 با توجه به مثال مذکور مشاهده می شود شرایط بسیار زیادی امکان دارد که باعث بروز مشکل در درمان بیماری شود. و منجر به رسیدن به نتیجه دلخواه حاصل نشود. در قانون مدنی هلند نیز می توان تعهد به وسیله بودن قرارداد درمان را استنباط نمود . در بند دوم ماده 7:446 ،مراقب اقداماتی را که درمانگر می بایستی انجام دهد. عبارت است از : مسئولیت مراقبت و پرستاری از بیمار و فراهم کردن تدارکات لازم به هر روشی نیاز است.288
و درماده 7:453 عنوان شده است که ” در ارائه درمانهای پزشکی ، فرد مراقب باید استانداردهای مربوط به مراقبتهای محتاطانه را در نظر بگیرد و در انجام این کار ، او مجبور است مطابق با مسئولیتهایی که توسط استانداردهای حرفه ای برای افراد مراقب به او محل شده عمل نماید.289
ب: تعهد به نتیجه
همانطور که پیشتر نیز گفته شد و نظریت اکثریت نویسندگان حقوقی نیز بر این امر استوار است تعهد پزشک تعهد به وسیله است و نه تعهد به نتیجه ولی استثنائاتی در این قاعده دیده می شود که تعهد پزشک را تعهد به نتیجه تغییر می دهد.
1- انتقال خون
خونی که به بیمار تزریق می شود باید سالم و عاری از هرگونه میکروب و بیماری مثل ایدز ، هپاتیت،سفلیس و… و همچنین با گروه خونی بیمار مطابقت داشته باشد والا سبب ایجاد مشکلات جدید و ضررهای سنگین به بیمار می شود. تعهد پزشک به تزریق خون سالم و سازگاری با گروه خونی بیمار تعهد به نتیجه است.290 تعارضی میان تعهد پزشک که تعهد به وسیله است و تعهد به تضمین ایمنی خون وجود ندارد ، چون بیمار از خون تزریق شده توقع شفا و بهبودی خود را ندارد ولی حداقل این انتظار را دارد که با تزریق خون تازه ، دردی بر دردهایش افزوده نگردد و بیماری او تشدید نشود.
2- اعضای مصنوعی
این مسئله بیشتر در مواردی می تواند کاربارد داشته باشد که پزشک خود نسبت به ساخت اعضای مصنوعی اقدام نماید و این امر کمتر در بین پزشکان شایع می باشد و شاید بتوان تنها قشری را که بیشتر با اعضای مصنوعی سروکار دارند را دندانپزشکان نامید چون اغلب بیماران آنها در موارد درخواستی ،اقدام به جایگزینی دندان مصنوعی ( این دندان ممکن است به صورت ایمپلنت، دندان برساخته? ثابت،دندان برساخته? کامل،پروتز پارسیل دندان،برسازی درون‌کاشت دندانی و … باشد که در هر حالت دندانپزشک در قبال بیمار خود تعهد به نتیجه دارد291 چون بیمار به صرف مهارت دندانپزشک به او مراجعه نموده است و در نتیجه پزشک می بایستی نتیجه مورد نظر بیمار را فراهم آورد. البته پزشک در قبال عواض دندانهای مصنوعی از قبیل : دنچر استوماتیت، هیپرپلازی ناشی از تحریک دنچر، زخم زدگی تروماتیک، تغییر در حس چشایی و… می باشد ،تعهد به نتیجه ندارد چون عوارض ناشی از انها به طور معمول عمومی می باشد.
3- آزمایشات تشخیص پزشکی
پیشرفت علمی در زمینه آزمایشات تشخیص پزشکی به حایگاهی رسیده است که عنصر احتمال ، تقریباً از بین رفته است. آزمایشاتی مثل آزمایش خون ، به طور معمول به نتیجه ای روشن و دقیق منجر می شود، بنابراین تعهدات پزشکان آزمایشگاه تعهد به نتیجه است.292 پزشک آزمایشگاه باید آزمایش را به درستی و به دقت انجام دهد و به صرف ارائه نادرست ، مسئول شناخته خواهد شد. زیرا ابزار و وسایلی که در آزمایشگاه مورد استفاده قرار می گیرد. درصد اشتباه و احتمال را در حد بسیار کمی پایین آورده است و شاید بتوان گفت منتفی نموده است.و به مثابه این است که نتیجه آزمایشات تضمین شده است. پزشکی که آزمایش تشخیص را انجام می دهد ، متعهد به تحقق نتیجه است، به نحوی که عدم تحقق نتیجه برای ایجاد مسئولیت کفایت می کندو نیازی به اثبات تقصیر پزشک نیست و بیمار از اثبات این تقصیر معاف است. پزشک مسئولیت مطلق و محض دارد و حتی اثبات بی تقصیری باعث معافیت از مسئولیت نمی شود و برای این که پزشک بخواهد از بار مسئولیت رها شود،باید سبب خارجی یا قوه قاهره را ثابت نماید.
براساس تحقیقات به عمل آمده توسط “گروه مطالعه در قانون مدنی اروپا” و “گروه پژوهشی حقوق خصوصی اروپا”293 وظیفه خاصی برای تشخیص مناسب و صحیح در تمام کشورهای اروپایی وجوددارد، که توسط سختگیرانه استاندارد، تجزیه و تحلیل می شود، بدین صورت که فرد ارائه دهند درمان باید در تشخیص بیماری این وظیفه را بر عهده گیرد.(تعهد به نتیجه) برابر تحقیقات به عمل آمده توسط گروه مذکور در کشورهای انگلستان، فرانسه، آلمان، ایتالیا، اسکاتلند، اسپانیا، هلند و پرتغال تشخیص باید با توجه به استانداردهای متوسط مراقبت ??، توسط فرد وظیفه شناسی که وظیفه ارائه دهنده درمان را دارد انجام شود. در دانمارک، فنلاند و سوئد، استاندارد مراقبت تشخیص در سطح بالاتری قرار دارد: در فنلاند استاندارد بر اساس تجربیات فرد درمانگر و در دانمارک و سوئد بر اساس تخصصات فرد درمانگر می باشد. در انگلستان، اسکاتلند، هلند و پرتغال، فرد ارائه دهنده درمان از اختیارات زیادی در انتخاب روش های تشخیصی برخوردار است. در این کشورها، با توجه به ماهیت ارزشمند تشخیص و عدم اطمینان در تشخیص مناسب، اگر فرد ارائه دهنده درمان از معیارهای قابل قبول پزشکی و یا نظرات احترام آمیز پزشکی منحرف شود، در این گونه موارد عواقب ناشی از مسئولیت تشخیص ناقص وجود خواهد داشت. در آلمان، یک اشتباه اساسی در تشخیص ممکن است نسبت بیمار عواقب جبران ناپذیری را به بار بیاورد.294
در انگلستان و اسکاتلند اگر پزشک در انجام مهارت و مراقبت معقولانه موفق نشود در این صورت برای تشخیص معیوب مسئول خواهد بود.295
طبق قانون یونان اگر یک بیمار به دلیل یک تشخیص معیوب از آسیب های وارده به سلامتش رنج می برد ، حتی اگر بیمار به قوانین عمل کند و یا عمل نکند ، فرد

مطلب مرتبط :   پایان نامه دربارهاضافه وزن، طرح پژوهش، مصرف مواد
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید