دانلود پایان نامه

مزیت از راه تسهیم دانش تشویق می کند (فیوال، 1975).

2-14 سرمایه فکری و توسعه انسانی:
در مطالعه تحقیقات اخیر پژوهشگران ، تحقیقی که صرفاً به این موضوع پرداخته شود مشاهده نگردید. لکن مواردی به شرح زیر که به نظر نزدیک به بررسی این دو رابطه پرداخته شده اشاره می شود:
مهدی وند و زالی (1390) به برررسی تاثیر سرمایه فکری بر گرایش کارآفرینانه و عملکرد سازمانی در کسب وکارهای نانو (به عنوان یکی از دستاوردهای توسعه) پرداخته اند. نتایج الگویابی معادلات ساختاری نشان می دهدکه سرمایه ی انسانی به میزان 24 درصد و سرمایه ی ساختاری و سرمایه ی رابطه ای به ترتیب با 42 درصد و 29 درصد بر گرایش کارآفرینانه تاثیرگذار است .
همچنین که در قبل بیان شد؛ اگر فرض کنیم توسعه فرآیندی است که پس از رشد حاصل می شود و نیز طبق آمارهای سازمان ملل متحد نوآوری از ابعاد توسعه مفروض شود: چوپانی و همکاران (1391) به بررسی رابطه این سرمایه فکری و نوآوری در صنعت بیمه پرداخته اند. نتایج حاصل از جمع آوری داده ها و تحلیل آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون نشان میدهد که: بین سرمایه فکری و نوآوری سازمانی رابطه ی مثبت و معناداری وجود دارد.
اما نکته حائز اهمیت این است که تا کنون پژوهشی در مورد تاثیر سرمایه فکری بر شاخص توسعه انسانی انجام نشده است. این پژوهش در این خصوص برای اولین بارانجام می پذیرد.
در فصل بعد به تشریح روش محاسبه سرمایه فکری و نحوه محاسبه توسعه انسانی پرداخته می شود.

فصل سوم
روش شناسایی تحقیق

3-1 مقدّمه:
در فصل قبل به بررسی اجزای سرمایه فکری و شاخص های تشکیل دهنده توسعه انسانی پرداخته شد، در این فصل درباره ی جامعه و نمونه ی آماری ، نحوه ی جمع آوری اطلاعات ، نحوه ی محاسبه ی متغییر های مورد مطالعه و روش آماری آزمون فرضیات توضیحاتی داده می شود و در فصل بعد از روشهای مذکور برای آزمون فرضیات استفاده می گردد.

3-2 جامعه، نمونه ی آماری و روش نمونه گیری:
جامعه آماری تمامی عناصر تحت بررسی است که به گروه تعریف شده ای تعلق دارد و نمونه مجموعه اندازه هایی از جامعه آماری است که عملا در جریان یک تحقیق گردآوری می شود (ابن شهر آشوب، 1372)
همانطور که در فصل اوّل مطرح گردید، هدف این پژوهش بررسی تاثیرسرمایه فکری در شرکت های عضو بورس اوراق بهادار تهران بر شاخص توسعه انسانی می باشد. نمونه آماری تحقیق با استفاده از روش غربال گری (حذف سیستماتیک) انتخاب خواهد شد. بدین ترتیب شرکت هایی که دارای شرایط زیر باشند انتخاب می گردند:
1- کلیه اطلاعات مربوط به متغییر های تحقیق و نیز صورت های مالی اساسی و یادداشت های همراه آن ها در مجموعه اطلاعاتی بازار بورس اوراق بهادار تهران وجود داشته باشد.
2- شرکت ها جزء صنعت سرمایه گذاری و واسطه گری مالی ، بانکداری، موسسات اعتباری و خدماتی با توّجه به ماهیّت خاص اینگونه فعالیت ها نباشند.
3- حداکثر تا ابتدای سال 1380 یا قبل از آن در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده و دارای فعالیّت باشند.
4- شرکت ها بایستی برای تمام سال های1380 تا 1389 صورت های مالی و یادداشت های همراه داشته باشند.
5- سال مالی این شرکت ها منتهی به 29 اسفند ماه باشد و در بازه زمانی تحقیق ، تغییر در سال مالی نداشته باشند.
با توّجه به محدودیت ذکر شده تعداد 100 شرکت و یا به عبارتی 1000 شرکت-سال ، واجد شرایط جهت بررسی می باشد.

قلمرو زمانی تحقیق:
قلمرو زمانی ای پژوهش، بین سال های 1380 تا 1389 و به مدّت 10 سال مالی می باشد.
قلمرو مکانی تحقیق:
قلمرو مکانی این تحقیق ، جامعه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. تعداد شرکت های موجود در نمونه به تفکیک صنعت به شرح جدول زیر است:
جدول 3-1 تعدا شرکت های نمونه بر حسب صنعت
صنعت
تعداد شرکت
استخراج کا نه های فلزی
2
انتشار ، چاپ و تکثیر
1
پیمانکاری صنعتی
1
خودرو و ساخت قطعات
15
ساخت رادیو، تلویزیون و دستگاه ها و وسایل ارتباطی
1
ساخت محصولات فلزی
4
سایر محصولات کانی غیر فلزی
5
سیمان، آهک گچ
7
فرآورده های نفتی، کک و سوخت هسته ای
1
فلزات اساسی
7
صنعت
تعداد شرکت
قند و شکر
1
کاشی و سرامیک
6
کشاورزی، دامپروری و خدمات وابسته آن
1
لاستیک و پلاستیک
3
ماشین آلات و دستگاه های برقی
2
ماشین آلات و تجهیزات
4
محصولات چوبی
1
محصولات شیمیایی
12
محصولات غذایی و آشامیدنی بجز قند و شکر
6
محصولات کاغذی
1
منسوجات
2
مواد و محصولات دارویی
17
تعداد کل
100

3-3 فرضیّات تحقیق:
مرکز اصلی فرضیّات این تحقیق بررسی ارتباط بین سرمایه فکری شرکت های عضو بورس اوراق بهادار تهران و توسعه انسانی می باشد. فرضیّات این تحقیق به شرح زیر است:
فرضیه اول: بین سرمایه فکری و شاخص توسعه انسانی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه مستقیم وجود دارد.
فرضیه دوم: بین سرمایه فکری و شاخص امید به زندگی رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
فرضیه سوم: بین سرمایه فکری و شاخص دسترسی به آموزش رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.
فرضیه چهارم: بین سرمایه فکری و تولید ناخالص ملی رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.

مطلب مرتبط :   سازمان بهداشت جهانی، حمایت از مصرف کننده، نمونه برداری، اعتبارسنجی

3-4 متغییر های تحقیق:
متغییر مستقل: در این تحقیق، سرمایه فکری به عنوان متغ
ییر مستقل در نظر گرفته شده است.
متغییر وابسته: در این تحقیق برای بررسی فرضیّات، شاخص های توسعه انسانی به عنوان متغییر وابسته در نظر گرفته شده اند.

3-5 محاسبه متغییر های مستقل:
برای محاسبه سرمایه فکری از روش پالیک117 استفاده می شود؛ این مدل دارای پنج مرحله به شرح زیر است (پالیک، 2000)

مرحله اول: تعیین ارزش افزوده
VA = OUT – IN
VA: ارزش افزوده شرکت؛
OUT: کل درآمد حاصل از فروش کالاها و خدمات، و
IN: کل هزینه مواد، قطعات و خدمات خریداری شده.
در این مدل، هزینه حقوق و دستمزد به دلیل نقش فعال نیروی انسانی در فرآیند ایجاد ارزش در ورودی گنجانده نمی شود. بنابراین، هزینه مربوط به کارکنان به عنوان هزینه در نظر گرفته نمی شود، بلکه به عنوان سرمایه گذاری تلقی می گردد. ارزش افزوده را می توان با استفاده از اطلاعات موجود در گزارش های سالانه یه صورت زیر محاسبه کرد:
VA = OP + EC + D + A
OP: سود عملیاتی
EC: هزینه کارکنان (اطلاعات موجود در صورت های مالی، یادداشت های همراه و در صورت لزوم اطلاعات شرکت ها)؛
D: استهلاک، و
A: استهلاک دارایی های نا مشهود.
در واقع در این مرحله از روش دوم برای محاسبه ی ارزش افزوده استفاده شده است.

مرحله دوم: تعیین کارایی سرمایه به کار گرفته شده
این کارایی از رابطه ی زیر بدست می آید:
CEE = VA / CE
CE: سرمایه به کار گرفته شده که برابر است با ارزش دفتری دارایی های شرکت منهای دارایی نامشهود آن.
CEE: کارایی سرمایه بکار گرفته شده.

مرحله سوم: تعیین کارایی سرمایه انسانی
در این مرحله، کلیه ی هزینه های کارکنان به عنوان سرمایه انسانی در نظر گرفته می شود؛ کارایی سرمایه انسانی از رابطه زیر بدست می آید.
HCE = VA / HC
HC: سرمایه انسانی که برابر است با کل هزینه حقوق و دستمزد شرکت
HCE: کارایی سرمایه انسانی؛
مرحله چهارم: تعیین کارایی سرمایه ساختاری
کارایی سرمایه ساختاری از رابطه زیر محاسبه می شود(استوارت،1997):
SC = VA – HC
SCE = SC / VA
SC: سرمایه ساختاری شرکت
SCE: کارایی سرمایه ساختاری.
حال می توان کارایی سرمایه فکری را بر طبق رابطه ی زیر محاسبه نمود:
ICE = HCE + SCE
ICE: کارایی سرمایه فکری؛

مرحله پنجم: تعیین ضریب ارزش افزوده فکری:
آخرین مرحله، محاسبه ی ضریب ارزش فکری است که طبق رابطه زیر محاسبه می شود:
VAIC = ICE + CEE = HCE +SCE + CEE
VAIC: این ضریب نشان دهنده ی کارایی ایجاد شده ارزش یا توانایی فکری شرکت است. هرچه این ضریب بیشتر باشد، مدیریت از توان بالقوه شرکت بهتر استفاده کرده است (نمازی و ابراهیمی، 1388).
جداول روند شاخص توسعه انسانی در پیوست یک ارائه شده است.

3-6 محاسبه متغیر وابسته:
مراحل مدل و کاربرد شاخص توسعه‌ی انسانی (HDI)
جهت سنجش و تعیین سطوح توسعه یافتگی کشورها ابتدا به تعریف و تعیین شاخص‌های توسعه‌ی انسانی و جمع‌آوری آمار و اطلاعات لازم اقدام گردیده و سپس با توجه به محدودیت‌ها و تنگناهای موجود در فرآیند کار، به تعیین و بررسی سه شاخص توسعه‌ی انسانی “امید به زندگی118″، “نرخ باسوادی119” و “درآمد سرانه120” پرداخته شده است، که تنها منبع موثق آمارهای سازمان ملل متحد بوده است. پس از گردآوری و پردازش اطلاعات و داده‌های مورد نیاز، سطوح توسعه یافتگی کشور با استفاده از شاخص توسعه‌ی انسانی (HDI) محاسبه گردیده است.
برنامه‌ی عمران سازمان ملل، برای درجه‌بندی نواحی از لحاظ توسعه یافتگی (کالبدی ـ انسانی) الگویی به کار برده است که جدیدترین الگوی رسمی به کار گرفته در سطح جهانی بوده و به علاوه قابلیت گسترش و جایگزینی آن‌ها در فضاهای مورد برنامه‌ریزی با مقیاس‌های مختلف و متنوع قابل اجراست. این الگو به نام شاخص توسعه‌ی انسانی معروف است (حسین‌زاده، 1380؛ 152). این شاخص در سال 1990 توسط محبوب‌الحق121 اقتصاددان پاکستانی گسترش یافت، و از سال 1993 به توسط برنامه‌ی عمران سازمان ملل در گزارش سالیانه قرار گرفت.
شاخص توسعه‌ی انسانی میزان توسعه‌ی یک کشور را در سه بعد بررسی می‌کند (نمودار 3-1).
* میزان سلامتی در زندگی با استفاده از امید به زندگی؛
* شناسایی نرخ باسوادی بزرگسالان و نرخ ترکیبی ثبت‌نام ناخالص؛
* سطح زندگی مناسب از طریق محاسبه‌ی تولیدات خام داخلی برای هر نفر.

مطلب مرتبط :   پایان نامه با واژه های کلیدیانتقال اطلاعات، طول فصل رشد

نمودار 3-1- نحوه‌ی محاسبه‌ی شاخص توسعه‌ی انسانی HDI

این روش کاربرد و موارد استفاده‌ی مختلفی دارد که یکی از آن‌ها درجه‌بندی و طبقه‌بندی سکونت‌گاه‌ها است.
این شاخص میانگین حسابی اندازه‌گیری سه شاخص دیگر با وزن‌های مساوی است این سه عبارتند از شاخص امید زندگی E، شاخص آموزش Ed و شاخص تولید ناخالص داخلی واقعی سرانه P.

چنان‌که ذیلاً خواهد آمد اندازه‌ی هر یک از این سه شاخص بین صفر و یک قرار دارد و بنابراین اندازه‌ی شاخص توسعه‌ی انسانی هم در هر جامعه عددی است بین (0) و (1). کشورهایی که اندازه‌ی شاخص توسعه‌ی انسانی آن‌ها 9/0 و بیشتر باشد دارای توسعه‌ی انسانی خیلی بالا، کشورهایی که اندازه‌ی شاخص توسعه‌ی انسانی آن‌ها بین 8/0 و 9/0 باشد دارای توسعه‌ی انسانی بالا، آن‌هایی که دارای اندازه‌ی 5/0 تا 8/0 هستند دارای توسعه‌ی انسانی متوسط و بقیه که دارای اندازه‌ی کمتر از 5/0اند دارای توسعه‌ی انسانی پایین تلقی و نامیده شده‌اند.

متغیر (Indicator) و شاخص (Index)
برای هر یک از شاخص‌های امید زندگی، آموزش و تولید ناخالص داخل
ی سرانه‌ی شاخصی تعریف شده که اندازه‌ی آن در هر جامعه از آمارهای مربوطه محاسبه می‌گردد. اما برای آن‌که بتوان اندازه‌ی هر یک از این شاخص‌ها را در چند منطقه مقایسه کرد، لازم است علاوه بر محاسبه‌ی شاخص، به حداقل و حداکثر اندازه‌ی آن در آن مناطق توجه کرد.
درباره‌ی امید زندگی و آموزش اگر حداکثر و حداقل اندازه شاخص در چند جامعه‌ی مورد مقایسه را با iM و im و اندازه‌ی آن در جامعه‌ی موردنظر با i و اندازه‌ی شاخص آن را با I نشان دهیم داریم:

اندازه‌ی شاخص همواره بین صفر و یک قرار دارد.

شاخص امید زندگی (Life Expectancy Index)
اگر اندازه‌ی شاخص امید زندگی در چند جامعه‌ی مورد مقایسه، حداکثر eM ، حداقل em و برای جامعه‌ی موردنظر ei باشد شاخص امید زندگی این جامعه چنین به دست می‌آید:

در سال 1977 آمارهای جهانی حداقل و حداکثر امید زندگی در کشورهای مورد مقایسه را 85 و 25 سال نشان می‌دهد که این ارقام تاکنون مورد استفاده هستند بنابراین همواره داریم:

شاخص آموزش (Education Index)
این شاخص، از ترکیب دو شاخص دیگر به دست می‌آید یکی شاخص “درصد باسوادی بزرگسالان” (L) و دیگری شاخص “نسبت ترکیبی ثبت‌نام ناخالص در سطوح ابتدائی، متوسطه و عالی” (R) .

شاخص درصد باسوادی بزرگسالان (Adult literacy Index)
اگر در چند جامعه مورد مقایسه درصد یا شاخص باسوادی افراد 15 ساله و بالاتر با l نشان داده شود نظر به این‌که مقادیر حداکثر و حداقل این درصد برای همه‌ی جوامع 100 و صفر می‌باشد بنابراین شاخص باسوادی برای یک جامعه شماره‌ی i ، است.

شاخص “نسبت ترکیبی ثبت‌نام ناخالص در سطوح ابتدایی، متوسطه و عالی” در مناطق و سال‌های مختلف (Gross Enrollment Index)
میانگین حسابی درصدها یا شاخص‌های تعداد دانش‌آموزان در هر یک از سه دوره‌ی تحصیلی نامبرده، به جمعیت در سن تحصیل در آن دوره به عنوان نسبت ترکیبی ثبت‌نام ناخالص در مجموع سه دوره‌ی فوق به کار رفته است. اگر این میانگین درصدها را با r نشان دهیم مقادیر حداکثر و حداقل آن در همه‌ی جامعه‌ها می‌تواند 100 و صفر باشد بنابراین شاخص برای جامعه‌ی iام چنین به دست می‌آید:

برای محاسبه‌ی شاخص آموزش، Li با ضریب 2 و Ri با ضریب 1 با یکدیگر جمع شده و به 3 تقسیم می‌شوند.

شاخص تولید ناخالص داخلی سرانه‌ی واقعی تعدیل شده (PPP$)
این شاخص با استفاده از اندازه‌ی تولید ناخالص داخلی یک کشور به قیمت ثابت محاسبه می‌شود که طبق رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود:
رقم تولید ناخالص داخلی
=
تولید ناخالص داخلی سرانه (به قیمت جاری)
جمعیّت کل کشور

به منظور واقعی نمودن این مقدار بایستی از شاخص بهاء تولید کننده استفاده شود.
شاخص تولید ناخالص داخلی سرانه‌ی واقعی (P)
و اما برای محاسبه‌ی شاخص تولید سرانه، هرگاه ارزش تولید ناخالص واقعی سرانه تعدیل شده در یک کشور را با pppsi و حداکثر این ارزش را در کشورهای مورد مقایسه با pppsM و حداقل pppsm نشان دهیم شاخص(به روشی که توضیح آن موضوع این گزارش نیست) با این فرمول به دست می‌آید.

حداکثر و حداقل درآمد سرانه‌ی کشورها برابر 40000 دلار و 100 دلار گرفته می‌شود. بنابراین فرمول بالا را می‌توان همواره به این صورت مورد استفاده قرار داد:

و یا

اندازه‌ی این شاخص نیز همواره بین صفر و یک قرار دارد.
اندازه‌ی شاخص تولید انسانی (HDI) از روی سه شاخص (مؤلفه) معرفی شده، به این صورت محاسبه شده است:

توسعه‌ی انسانی، در پی ایجاد فرایندی


دیدگاهتان را بنویسید