دانلود پایان نامه

ارزیابی کشت مخلوط از شاخص نسبت برابری زمین (LER10) استفاده گردید که فرمول کلی آن به صورت زیر می باشد (Arpana et al., 2002).

: نسبت برابری کل
: نسبت برابری زمین گونه a
: نسبت برابری زمین گونه b
: عملکرد گونه a در کشت مخلوط
: عملکرد گونه a در کشت خالص
: عملکرد گونه b در کشت مخلوط
: عملکرد گونه b در کشت خالص

3-7 – تجزیه آماری
قبل از تجزیه آماری نتایج، ابتدا نرمال بودن داده ها مورد ارزیابی قرار گرفت. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرم افزار آماری SAS انجام شد. رسم نمودارها و جداول با استفاده از Excel و Word و مقایسه میانگین تیمارها با استفاده از آزمون چند دامنهای دانکن در سطح احتمال 5 درصد انجام شد.

4-1 – ذرت
4-1-1 – وزن هزار دانه ذرت
نتایج تجزیه واریانس نشان می دهد که وزن هزار دانه ذرت به طور بسیار معنیداری تحت تاثیر مکان کشت قرار گرفت (جدول4-1)، به طوریکه متوسط وزن هزار دانه در کرمان 02/10 درصد بیشتر از بردسیر مشاهده گردید (نمودار 4-1).

جدول4-1 : مقادیر میانگین مربعات در تجزیه مرکب دادهها روی مکانها برای وزن هزار دانه، تعداد ردیف در بلال و تعداد دانه در ردیف بلال ذرت تاثیر مکان، نسبتهای کاشت و کود فسفری
منابع تغییرات
درجه آزادی
وزن هزار دانه
تعداد ردیف در بلال
تعداد دانه در ردیف
مکان
1
**04/17048
ns02/0
ns46/0
تکرار در مکان
6
ns19/401
ns07/1
ns09/10
نسبتهای کشت
3
**53/3182
ns55/1
**31/198
کود فسفری
3
*22/2457
ns34/1
**31/348
کود فسفری × نسبتهای کشت
9
ns55/990
ns07/1
ns98/61
مکان × نسبتهای کشت
3
ns69/317
ns26/0
ns23/7
مکان × کود فسفری
3
ns80/278
ns17/0
ns37/16
مکان×نسبتهای کشت × کود فسفری
9
ns69/194
ns43/0
ns69/24
خطا
90
99/658
71/0
37/38

*و **: به ترتیب معنی دار در سطح 5 و 1 درصد و :ns عدم وجود اختلاف معنی دار

نمودار 4-1: متوسط وزن هزار دانه ذرت تحت تاثیر مکان کاشت

وزن هزار دانه ذرت به طور بسیار معنیداری تحت تاثیر نسبتهای کشت قرار گرفت (جدول 4-1). بیشترین و کمترین وزن هزار دانه ذرت به ترتیب از نسبت کشت مخلوط 75:25 خلر و ذرت و کاشت خالص ذرت بدست آمد. در رابطه با این صفت بین نسبتهای مخلوط 50:50 و 25:75 خلر و ذرت، اختلاف معنیداری مشاهده نشد و در یک گروه آماری قرار گرفتند (نمودار 4-2). در همین زمینه رضوان بیدختی (1383) در تحقیقی که در کشت مخلوط ذرت و لوبیا، نتیجه گرفت که با جابجایی از کشت خالص به سمت کشت مخلوط ردیفی وزن هزار دانه ذرت افزایش پیدا کرد. این روند در این آزمایش نیز مشاهده شد (نمودار 4-2).

نمودار 4-2: متوسط وزن هزار دانه ذرت تحت تاثیر نسبتهای مختلف کشت

تاثیر کود فسفری بر وزن هزار دانه ذرت معنیدار شد (جدول 4-1). به طوری که تیمارهای کود فسفر زیستی، فسفر شمیایی و 50 درصد فسفر زیستی +50 درصد فسفر شیمیایی به ترتیب 08/5، 31/6 و 13 درصد وزن هزار دانه ذرت را نسبت به شاهد افزایش دادند (نمودار 4-3). وزن هزار دانه در ذرت تابع توانایی گیاه در تأمین مواد پرورده برای آنها و شرایط محیطی از قبیل رطوبت و دسترسی به عناصر غذایی در هنگام پر شدن دانهها میباشد. هر چه تعداد مخازن کمتر باشد، سهم هر مخزن از مواد پرورده موجود افزایش مییابد و در نتیجه دانهها درشتتر و وزن هزار دانه افزایش مییابد (Baqual and Das, 2006).
نتایج نشان داد که برهمکنش کود فسفری و نسبتهای کشت مخلوط بر وزن هزار دانه معنیدار نشد (جدول 4-1).

نمودار 4-3: متوسط وزن هزار دانه ذرت تحت تاثیر تیمارهای کود فسفری.

4-1-2 – تعداد ردیف در بلال ذرت
نتایج حاکی از آن است که تعداد ردیف در بلال ذرت تحت تاثیر مکان، نسبتهای کشت، کود فسفری و برهمکنش دو گانه و سه گانه آنها قرار نگرفت (جدول 4-1). به بیان دیگر تعداد ردیف در بلال در سیستمهای کشت خالص و مخلوط و همچنین استفاده و عدم استفاده از کودهای فسفری یکسان رفتار نموده و از آنها تاثیر نپذیرفته بود. تعداد ردیف در بلال ذرت از صفات ژنتیکی است و کمتر تحت تاثیر عوامل محیطی قرار می گیرد (امام، 1383).

4-1-3 – تعداد دانه در ردیف ذرت
نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تعداد دانه در ردیف تحت تأثیر مکان قرار نگرفت، ولی به طور بسیار معنیداری تحت تاثیر نسبتهای کشت قرار گرفت (جدول 4-1)، به طوریکه تعداد دانه در ردیف تحت تاثیر نسبتهای کشت 75:25،50:50 و 25:75 خلر و ذرت به ترتیب 10/15، 05/6 و 14/7 درصد نسبت به کاشت خالص افزایش یافت (نمودار 4-4). در مجموع بیشترین تعداد دانه در ردیف (44 دانه) در مخلوط 75:25 خلر و ذرت بدست آمد (نمودار 4-4).

مطلب مرتبط :   منابع و ماخذ تحقیقمکان کنترل، هیدرولیک

نمودار 4-4: متوسط تعداد دانه در ردیف ذرت تحت تاثیر نسبتهای مختلف کشت

کاربرد کود های فسفری (زیستی و شیمیایی) اثر معنیداری بر تعداد دانه در ردیف داشت (جدول4-1). کودهای فسفر زیستی و شیمیایی نسبت به شاهد به ترتیب 21/8 و 41/14 درصد افزایش در تعداد دانه در ردیف را سبب شد. در صورتی که کاربرد50 درصد فسفر زیستی +50 درصد فسفر شیمیایی، بیشترین تاثیر را بر افزایش تعداد دانه در ردیف داشت و توانست به مقدار 29 درصد نسبت به شاهد آن را افزایش دهد (نمودا
ر 4-5).
با توجه به اینکه فسفر شیمیایی به سرعت تثبیت میشود و کارایی کود زیستی فسفر نیز، بدون کاربرد فسفر شیمیایی پایین میآید و باکتریهای موجود در کود زیستی برای شروع فعالیت اولیه نیاز به مقداری فسفر دارند، در نتیجه کارایی کود زیستی به تنهایی، مشابه فسفر شیمیایی است (Arpana et al., 2002).
از آنجا که تعداد دانه نهایی در بلال در حدود دو یا سه هفته پس از گرده افشانی تعیین میشود و تعداد ردیف دانه در بلال در شرایط مختلف محیطی تقریبا ثابت است. بنابراین در دسترس بودن عناصر غذایی بویژه فسفر در افزایش تعداد دانه در ردیف مؤثر است. در همین زمینه گزارش شده که استفاده از کود بیولوژیک توأم با کود شیمیایی، تعداد دانه در غلاف سویا را افزایش داد (Ngoc Son and Hiroaka, 2001).

نمودار 4-5: متوسط تعداد دانه در ردیف ذرت تحت تاثیر تیمارهای کود فسفری.

4-1-4 – عملکرد دانه ذرت
نتایج تجزیه واریانس نشان داد که عملکرد دانه ذرت به طور معنیداری تحت تاثیر مکان قرار گرفت (جدول4-2)، به طوریکه عملکرد دانه ذرت در کرمان 21/19 درصد بیشتر از بردسیر بود (نمودار 4-6). با توجه به اینکه ذرت گیاهی گرما دوست میباشد، بنابراین شرایط اقلیمی کرمان برای رشد ذرت مناسبتر و مطلوبتر بوده و این امر موجب حصول عملکرد بالاتر ذرت در کرمان گردیده است. از طرفی با توجه به اینکه آب و هوایی بردسیر خنکتر از کرمان است. در بردسیر شرایط مناسبتری برای رشد خلر وجود داشته و در نتیجه عملکرد بیشتری در این مکان، برای خلر حاصل شده است.

جدول4-2 : مقادیر میانگین مربعات در تجزیه مرکب دادهها روی مکان ها برای عملکرد دانه، بیولوژیک و شاخص برداشت ذرت تحت تاثیر مکان، نسبتهای کاشت و کود فسفری
منابع تغییرات
درجه آزادی
عملکرد دانه ذرت
عملکرد
بیولوژیک ذرت
شاخص برداشت ذرت
مکان
1
*29/3
**94/27
*09/183
تکرار در مکان
6
ns89/0
ns15/3
ns11/21
نسبتهای کشت
3
**10/4
**02/13
**32/194
کود فسفری
3
**07/4
**76/10
*78/181
کود فسفری×نسبتهای کشت
9
ns93/0
ns94/2
ns15/35
مکان × نسبتهای کشت
3
ns22/0
ns90/0
ns78/22
مکان ×کود فسفری
3
ns57/0
ns20/1
ns36/25
مکان×نسبتهای کشت × کود فسفری
9
ns33/0
ns74/2
ns99/11
خطا
90
69/0
55/1
84/31
*و **: به ترتیب معنی دار در سطح 5 و 1 درصد و :ns عدم وجود اختلاف معنی دار.

نمودار 4-6: متوسط عملکرد دانه ذرت تحت تاثیر مکان کاشت

طبق نتایج به دست آمده مشخص شد که عملکرد دانه به طور بسیار معنی داری تحت تاثیر نسبتهای کشت قرار گرفت (جدول 4-2). عملکرد دانه در مخلوط 50:50 و 25:75 خلر و ذرت از نظر آماری اختلاف معنیداری نداشت، اگرچه در مقایسه با شاهد به ترتیب 22/17 و 35/19 درصد عملکرد دانه در آن افزایش یافت. بیشترین عملکرد دانه 9 تن در هکتار، در مخلوط 75:25 خلر و ذرت بدست آمد که نسبت به کاشت خالص ذرت، 25 درصد افزایش داشت (نمودار 4-7).
افزایش عملکرد ذرت در کشت مخلوط نسبت به کشت خالص، به علت توان رقابتی بالاتر ذرت در جذب منابع غذایی در مقایسه با خلر میباشد. توحیدی نژاد و همکاران (1383) نیز در کشت مخلوط ذرت و آفتابگردان، بیشترین عملکرد دانه ذرت را در مخلوط 75:25 ذرت و آفتابگردان گزارش نمودند. Oveysi (2005) در بررسی کشت مخلوط دو رقم هیبرید ذرت میزان عملکرد را در کشت مخلوط بیشتر از تک کشتی دو گیاه گزارش کرد. افزایش عملکرد در کشت مخلوط نسبت به کشت خالص، همچنین در جو و شبدر برسیم (راهنما و پوری، 1374) و گندم و نخود (Banik et al., 2006) گزارش شده است.
از جمله علل افزایش محصول در زراعت مخلوط استفاده بهتر گیاهان از عوامل محیطی مانند آب، مواد غذایی و نور است. در کشت مخلوط، جامعه گیاهی در زمانی کوتاهتر زمین را پوشانده و بدین ترتیب جذب یا کارایی استفاده از تشعشع افزایش مییابد (Rajeswara Rao, 2002). بانیک و همکاران (2006) کشت مخلوط را به عنوان یک روش اقتصادی جهت تولید بالاتر با نسبتهای نهادههای خارجی کمتر، مطرح کردهاند. افزایش تولید در کشت مخلوط را میتوان به کاهش رشد علفهای هرز، کاهش خسارت آفات و بیماریها، سرعت رشد بهتر و استفاده بهتر از منابع در دسترس به دلیل تفاوت گونههای مختلف نسبت داد (Liebman and Davis, 2000).
Hadijichris (1973) بیان نمود که ماده خشک مخلوطهای غلات و بقولات بطور معنیداری از عملکرد کشت خالص آنها بیشتر است. همچنین خزاعی (1371) در تحقیقی روی کشت مخلوط ماشک علوفهای و جو اظهار داشت که یکی از فواید کشت مخلوط جو و ماشک علوفهای امکان دستیابی به عملکرد بیشتر ماده خشک میباشد. صدر آبادی حقیقی (1378) در بررسی کشت مخلوط گندم و ماشک گل خوشهای بیان داشت که تفاوت معنیداری بین تیمارهای مختلف کشت مخلوط از نظر عملکرد دانه وجود داشت.

مطلب مرتبط :   پایان نامه با واژه های کلیدیعملکرد گندم

نمودار4-7: متوسط عملکرد دانه ذرت تحت تاثیر نسبتهای مختلف کشت

عملکرد دانه ذرت به طور بسیار معنیداری تحت تاثیر کود فسفری قرار گرفت (جدول 4-2). به طوریکه تیمارهای کود فسفر زیستی و شیمیایی، بدون تفاوت معنیداری با یکدیگر، به ترتیب عملکرد دانه را 38/17 و 58/20 درصد نسبت به شاهد افزایش دادند (نمودار 4-8). بیشترین تاثیر مثبت بر عملکرد دانه با مصرف 50 درصد فسفر زیستی+50 درصد فسفر شیمیایی بدست آمد که نسبت به شاهد 25 درصد افزایش یافت (نمودار 4-8). در این راستا گزارش شده است که کاربرد میکروارگانیس
مهای حل کننده فسفات و ریزجانداران و باکتریهای پیش برنده رشد گیاه، توأم با مقادیر مناسب کود شیمیایی رشد رویشی را بهبود بخشید و سبب افزایش معنیدار عملکرد دانه ذرت گردید (Mehrvarz and Chaichi, 2008). در حضور باکتریهای حل کننده فسفات میزان مصرف کودهای شیمیایی فسفات در باقلا تا 50 درصد کاهش یافت (El-Habbasha et al., 2007). کاربرد باکتریهای حل کنند فسفات، موجب افزایش حلالیت فسفر غیر محلول، افزایش جذب فسفر، افزایش محتوای نیتروژن و پتاسیم در بافتهای گیاهی و در نتیجه افزایش عملکرد میگردد (Peix et al., 2001).
فسفر یکی از مهمترین عناصر حیات است که به اشکال معدنی و آلی در طبیعت وجود دارد. کمبود فسفر نه تنها در میزان رشد گیاه تأثیر دارد، بلکه بر تشکیل بذر و کمیت و کیفیت آن نیز بسیار تاثیر گذار است (Peix et al., 2001). در کشاورزی متداول از کودهای فسفاته شیمیایی برای رفع کمبود خاک استفاده می‌شود، ولی در عمل در صد بالایی از کودهای مصرفی با یون های خاک ترکیب و به صورت غیر محلول و غیر قابل جذب برای گیاه در می‌آیند (Rokhzadi et al., 2004).
نتایج نشان داد برهمکنش نسبتهای کشت، کودهای فسفری و برهمکنش مکان در تیمارهای آزمایشی، بر عملکرد دانه تأثیر آماری معنیداری نداشتند (جدول 4-2).

نمودار 4-8: متوسط عملکرد دانه ذرت تحت تاثیر تیمارهای کود فسفری

4-1-5 – عملکرد بیولوژیک ذرت
عملکرد بیولوژیک به شدت تحت تاثیر مکان کاشت قرار گرفت (جدول 4-2). میانگین عملکرد بیولوژیک ذرت در کرمان و بردسیر به ترتیب 15 و 13 تن در هکتار بدست آمد (نمودار 4-9). عملکرد بیولوژیک در کرمان نسبت به بردسیر 12/14 درصد افزایش داشت که احتمالاً به دلیل شرایط اقلیمی مناسب آن نسبت به بردسیر بوده است.

نمودار 4-9: متوسط عملکرد بیولوژیک ذرت تحت تاثیر مکان کاشت
تأثیر نسبتهای مختلف کشت بر عملکرد بیولوژیک ذرت بسیار معنیداری شد (جدول 4-2). بیشترین و کمترین عملکرد بیولوژیک به ترتیب از مخلوط 75:25 خلر و ذرت و کاشت خالص ذرت، به ترتیب 64/16 و 69/12 تن در هکتار بدست آمد (نمودار 4-10). نسبتهای مخلوط 50:50 و 25:75 خلر و ذرت اختلاف آماری معنیداری نداشتند (نمودار 4-10). قشم و تاج بخش (1380) نیز در تحقیقی در کشت مخلوط سویا و ذرت بیان داشتند که بیشترین عملکرد بیولوژیک ذرت از کشت مخلوطی که تراکم آن در حد متوسط و تراکم سویا پایین بوده بدست آمد.

نمودار 4-10: متوسط عملکرد بیولوژیک ذرت تحت تاثیر نسبتهای مختلف کشت

طبق نتایج به دست آمده مشخص گردید که عملکرد بیولوژیک به شدت تحت تاثیر تیمارهای کود فسفری قرار گرفت (جدول 4-2)، به طوریکه استفاده از کود فسفری، سبب بهبود عملکرد بیولوژیک گردید. بیشترین عملکرد بیولوژیک (92/17 تن در هکتار) با مصرف 50 درصد فسفر زیستی


دیدگاهتان را بنویسید