و هریبار91؛ 2003). با اینحال، تحقیقات اخیر نشان می دهد که تمرکز روی بزرگنمایی اقلام تعهدی بدون توجه به کوچک نمایی جریان وجوه نقد، منجر به بحثی ناقص و نتایجی ناصحیح می شود (دسای، راجگوپال و ونکاتاچالام92 2004؛ یو93 2007؛ بارن و مجیلک 942008). در این تحقیق به بررسی نقش ریسک ورشکستگی در ارزشگذاری صحیح اقلام تعهدی و جریان وجوه نقد پرداخته می شود. به بیان دقیق تر، ما بررسی می کنیم که آیا سرمایه گذاران در زمان قیمت گذاری اوراق بهادار، درک صحیحی از اطلاعات موجود در اقلام تعهدی و جریان وجوه نقد شرکت هایی با ریسک ورشکستگی بالا نسبت به شرکت هایی با ریسک ورشکستگی پایین برای پیش بینی سودهای آتی دارند یا خیر؟
بررسی همبستگی بین احتمال ورشکسته شدن یک شرکت و بزرگنمایی اقلام تعهدی و کوچک نمایی جریان وجوه نقد آن، موضوع مهمی است زیرا نقشی را که ریسک ورشکستگی در کمک به درک سرمایه گذاران از میزان پایداری اقلام تعهدی و جریان وجوه نقد جهت قیمت گذاری سهام ایفا می کند، مورد تأکید قرار می‌دهد و بین ریسک ورشکستگی و کارایی بازار رابطه برقرار می نماید.
فرض بر این است که دست اندرکاران بازار و سرمایه گذاران برای قیمت گذاری سهام روی کیفیت سود و اجزای آن تمرکز زیادی دارند. با توجه به اینکه احتمال ورشکستگی یک شرکت روی میزان پایداری سود (که یکی از شاخص های کیفیت سود می باشد.) و اجزای آن تأثیر بسزایی دارد، بنابراین مطالعه رابطه بین ریسک ورشکستگی و نابهنجاری اجزای سود لازم به نظر می رسد. این مطالعه به حدس توماس (2000) پاسخ می دهد. وی بیان می کند که بزرگنمایی و کوچک نمایی اطلاعات اجزای سود ممکن است به دلیل کیفیت پایین اقلام تعهدی باشد.
3-4 تدوین فرضیه های تحقیق
پس از بررسی مسأله تحقیق و مطالعات مقدماتی درباره‏ی جواب های ممکن ، برای پاسخ به سؤالات مطرح شده فوق ، فرضیات زیر تدوین شده است:
1. جریان وجوه نقد عملیاتی پایداری بیشتری از اقلام تعهدی دار
2. در پیش بینی سودهای آتی، اقلام تعهدی بزرگنمایی می شود.
3. در پیش بینی سودهای آتی، جریان وجوه نقد عملیاتی کوچک نمایی می شود.
4. در شرکتهایی با ریسک ورشکستگی بیشتر، نسبت به شرکتهایی با ریسک ورشکستگی کمتر، بزرگنمایی اقلام تعهدی بیشتر است.
5. در شرکتهایی با ریسک ورشکستگی بیشتر، نسبت به شرکتهایی با ریسک ورشکستگی کمتر، کوچک نمایی جریان وجوه نقد عملیاتی بیشتر است.
3-5 روش تحقیق
این تحقیق از نوع تجربی و در حوزه تحقیقات کتابخانه ای و تحلیلی- علّی بوده و مبتنی بر اطلاعات مالی گذشته شرکت ها می باشد.
3-6 جامعه‌ی و نمونه آماری
جامعه آماری این تحقیق، تمام شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران از 1386تا پایان سال 1390 می باشد .برای تعیین نمونه آماری به روش حذفی سیستماتیک، شروط زیر اعمال شده است:
شرکتهایی که پایان سال مالی آن ها 29 یا 30 اسفند ماه باشد.
شرکت های سرمایه گذاری و واسطه گر مالی نباشند.
در پایان، شرکت هایی که داده های آنها در دسترس نبوده و همچنین مشاهدات پرت حذف شده اند.
شرکت هایی که در دوره 1386 تا 1390 از بورس خارج شده باشند.
طی دوره زمانی تغییر سال مالی نداده باشند.
در پایان تعداد 205 شرکت( 1025 سال شرکت) باقیمانده که از میان شرکتهای باقیمانده، تعداد 147 سال شرکت ورشکسته و 878 سال شرکت غیر ورشکسته (طبق مدل Z altman) تشخیص داده شده اند.
3-7 روش گردآوری دادهها
در این تحقیق، گردآوری اطلاعات و داده های مورد نیاز در دو مرحله انجام شده است. در مرحلهی اول برای تدوین مبانی نظری تحقیق از روش کتابخانهیی (و مراجعه به پایان نامه ها و مقالات فارسی و انگلیسی از طریق سایت های مربوطه) و در مرحلهی دوم، برای گردآوری دادههای مورد نظر از صورتهای مالی ارائه شده به بورس اوراق بهادار ، و سایر منابع اطلاعاتی مرتبط مانند بانک اطلاعاتی تدبیرپرداز و ره آورد نوین استفاده شده است.
3-8 ابزار تحقیق
صورت های مالی شرکت ها شامل ترازنامه، صورت سودوزیان، صورت جریان وجه نقد و یادداشت ‏های همراه صورت های مالی در پایان هر سال مالی (29اسفند ماه)به عنوان ابزار تحقیق مورد استفاده قرار گرفته است. در این تحقیق برای پردازش ، دسته بندی و سپس آمادهسازی دادهها، از نرم افزار Excel، همچنین برای تجزیه و تحلیل و آزمون فرضیه‌ها از نرم‌افزارهای آماری Eviews 7 استفاده شده است.
3-9 مدل های آماری تحقیق و تعریف عملیاتی متغیرها
پس از گردآوری داده های تحقیق و دستیابی به جامعه آماری در دسترس، با برآورد مدل های زیر، فرضیه های تحقیق مورد آزمون قرار می گیرد:
فرضیه یک: جریان وجوه نقد عملیاتی پایداری بیشتری از اقلام تعهدی دارد.
مدل:
〖Earn〗_(t+1)=α_0+α_1 〖CFO〗_t+α_2 〖ACC〗_t+ε_(t+1) (3-1)
متغیر وابسته :
〖Earn〗_(t+1): سود سال آتی
متغیر مستقل:
:CFO_(t ) جریان وجوه نقد عملیاتی سال جاری
در این مدل منظور از CFO بخش نقدی سود می باشد.
:〖ACC〗_t اقلام تعهدی سال جاری
در این مدل منظوراز ACC بخش تعهدی سود می باشد. که از اختلاف سود خالص با جریان وجوه نقد عملیاتی بدست می آید.
ضرایب:
α_0 :عرض از مبدا
α_1 :ضریب جریان وجوه نقد
α_2 :ضریب اقلام تعهدی
در مدل (3-1)، اگر ضریب جریان وجوه نقد(α_1 )به صورت معناداری از ضریب اقلام تعهدی (α_2) بیشتر باشد(〖(α〗_2α_1، فرضیه اول تحقیق رد نخواهد شد. برای این کار از آزمون والد استفاده می شود.
فرضیه دوم: در پیش بینی سودهای آتی، اقلام تعهدی بزرگنمایی می شود.
فرضیه سوم: در پیش بینی سودهای آتی، جریان وجوه نقد عملیاتی کوچک نمایی می شود.
برای آزمون فرضیات دوم و سوم نیز از سیستم معادلات همزمان زیر و آزمون نسبت راست نمایی میشکین (1983) استفاده می شود. در سیستم زیر، معادله اول را معادله پیش بینی و معادله دوم را معادله ارزشگذاری می نامند:
مدل:
〖Earn〗_(t+1)=α_0+α_1 〖CFO〗_t+α_2 〖ACC〗_t+ε_(t+1)معادله پیش بینی
〖AbRet〗_(t+1)=β(〖Earn〗_(t+1)-α_0^*-α_1^* 〖CFO〗_t-α_2^* 〖ACC〗_t )+ϵ_(t+1)(3-2) معادله ارزش گذاری
متغیر وابسته معادله ارزش گذاری:
〖Abret〗_(t+1): بازده غیرعادی سال آتی است که از اختلاف بین بازده شرکت و میانگین بازده بازار حاصل می شود.
متغیر مستقل معادله ارزش گذاری:
〖Earn〗_(t+1) :سود سال آتی
CFO_(t ) :جریان وجوه نقد عملیاتی سال جاری
در این مدل منظور از CFO بخش نقدی سود می باشد.
:〖ACC〗_t اقلام تعهدی سال جاری
در این مدل، منظوراز ACC بخش تعهدی سود می باشد. که از اختلاف سود خالص با جریان وجوه نقد عملیاتی بدست می آید.
ضرایب:
β: ضریب سود سال آتی
α_0^* :عرض از مبدأ
α_1^* :ضریب جریان وجوه نقد
α_2^* : ضریب اقلام تعهدی
در فرضیه دوم انتظار داریم که ضریب اقلام تعهدی در معادله ارزشگذاری (α_2^*)به صورت معناداری از ضریب اقلام تعهدی در معادله پیش بینی(α_2 )بیشتر باشد(α_2α_2^*).
در فرضیه سوم نیز انتظار داریم که ضریب جریان وجوه نقد عملیاتی در معادله ارزشگذاری(α_1^* )به صورت معناداری از ضریب وجوه نقد عملیاتی در معادله پیش بینی(α_1 )کمتر باشد(α_1^*α_1 (.
فرضیه چهارم: در شرکتهایی با ریسک ورشکستگی بیشتر، نسبت به شرکتهایی با ریسک ورشکستگی کمتر، بزرگنمایی اقلام تعهدی بیشتر است.
فرضیه پنجم: در شرکتهایی با ریسک ورشکستگی بیشتر، نسبت به شرکتهایی با ریسک ورشکستگی کمتر، کوچک نمایی جریان وجوه نقد عملیاتی بیشتر است.
برای آزمون فرضیه های چهارم و پنجم تحقیق ابتدا لازم است تا ریسک ورشکستگی برای هر شرکت در هر سال محاسبه شود. برای محاسبه ریسک ورشکستگی، از مدل چاریتو و همکاران (2004) استفاده شده است. این مدل نیز در مطالعات العطار و همکاران (2008) و گارسیا لارا و همکاران (2009) مورد استفاده قرار گرفته است.
ریسک ورشکستگی:
〖FAILING〗_it=〖Ln(P⁄(1-P))〗_it=ω_0+ω_1 〖TLTA〗_it+ω_2 〖EBITTL〗_it+ω_3 〖CFOTL〗_it+ε_it(3-3)
که در آن:
FAILING : متغیر دو ارزشی است که برای شرکت های ورشکسته مقدار 1 و برای سایر شرکت ها مقدار صفر به خود می گیرد .
P : خطر ورشکستگی (BR)،
TLTA : نسبت کل بدهی ها بر کل دارایی ها،
EBITTL : نسبت سود عملیاتی بر کل بدهی ها و
CFOTL : نسبت جریان وجوه نقد عملیاتی بر کل بدهی ها است.
مدل فوق با استفاده از روش برآورد لوجستیک (روش لوجیت) برآورد می شود و ریسک ورشکستگی با استفاده از آن محاسبه می شود.
جهت تشخیص ورشکستگی، ‌مدل‌ مورد استفاده، مدل) ‌Z”-SCORE (آلتمن‌ است.
آلتمن(1968، Altman) نخستین فردی است که مدل های پیش بینی چند متغیره را عرضه کرد. وی با بکارگیری روش تحلیل تمایزی چندگانه و استفاده از نسبت های مالی بعنوان متغیرهای مستقل بدنبال پیش بینی ورشکستگی بنگاه ها بود. او مدل معروف خود را تحت عنوان مدل امتیاز z ارائه داد که در پیش بینی ورشکستگی معروف است . او در این روش از بین بیست و دو نسبت مالی که به نظر وی بهترین نسبت ها برای پیش بینی ورشکستگی بود، پنج نسبت را انتخاب نمود . در سال های بعد انتقاداتی همچون قابلیت کاربردی انحصاری این مدل برای مؤسسات عمومی، از سوی تحلیلگران و مدیران عنوان گردید، که آلتمن برای رفع این گونه انتقادات، موفق به رفع اشکالات مدل اولیه شد و مدل جدیدی را تحت عنوان z در سال 1983 بصورت زیر عرضه نمود.
این‌ مدل‌ که‌ از پنج‌ نسبت‌ مالی‌ سرمایه‌ در گردش‌ به‌ کل‌ دارایی‌ (X1)، سود انباشته‌ به‌ کل‌ دارایی‌ (X2)، درآمد قبل‌ از بهره‌ و مالیات‌ به‌ کل‌ دارایی‌ (X3)، ارزش‌ دفتری‌ حقوق‌ صاحبان‌ سهام‌ به‌ ارزش‌ دفتری‌ بدهی‌ (X4)، فروش‌ به‌ کل‌ دارایی‌ (X5) تشکیل‌ شده‌ به‌ صورت‌ زیر است:
 
Z”= 0/717X1 + 0/84X2 + 3/1X3 + 0/42X4 +0/998X5
حالت‌ ورشکستگی‌ کامل‌ Z<1/2 حالت‌ مابین‌ ورشکستگی‌ و غیر ورشکستگی‌ 2/1< z <9/2 حالت‌ سلامت‌ کامل‌ Z > 2/9
برای آزمون فرضیه چهارم و پنجم تحقیق، از سیستم معادلات همزمان زیر به همراه آزمون نسبت راستنمایی میشکین (1983) استفاده می شود:
معادله پیش بینی
〖Earn〗_(t+1)=α_0+α_1 〖CFO〗_t+α_2 〖H*CFO+α_3 ACC〗_t+α_4 H*ACC+ε_(t+1)
(3-4)
معادله ارزش گذاری
〖AbRet〗_(t+1)=β(〖Earn〗_(t+1)-α_0^*-α_1^* 〖CFO〗_t-α_2^* 〖H*CFO-α_3^* ACC〗_t-α_4^* H*ACC)+ϵ_(t+1)
که در آن H متغیر مجازی است که برای موارد ریسک ورشکستگی بالا (بالاتر از میانه ریسک ورشکستگی کل شرکت ها در هر سال) مقدار یک و در سایر موارد مقدار صفر به خود اختصاص می‌دهد.
α_2 : ضریب حاصلضرب جریان وجوه نقد عملیاتی در متغیر مجازی در معادله پیش بینی
α_4 : ضریب حاصلضرب اقلام تعهدی در متغیر مجازی در معادله پیش بینی
:α_2^* ضریب حاصلضرب جریان وجوه نقد عملیاتی در متغیر مجازی در معادله ارزشگذاری
:α_4^* ضریب حاصلضرب اقلام تعهدی در متغیر مجازی در معادله ارزش گذاری
در فرضیه چهارم انتظار داریم که ضریب حاصلضرب اقلام تعهدی در متغیر مجازی در معادله ارزشگذاری(α_4^*) به صورت معناداری از ضریب حاصلضرب اقلام تعهدی در متغیر مجازی در معادله پیش بینی(α_4) بیشتر باشد(α_4^*α_4 (.
در فرضیه پنجم نیز انتظار داریم که ضریب حاصلضرب جریان وجوه نقد عملیاتی در متغیر مجازی در معادله ارزشگذاریα_2^*) (به صورت معناداری از ضریب حاصلضرب وجوه نقد عملیاتی در متغیر مجازی در معادله پیش بینی) α_2 )بیشتر باشد(α_2^* α_2).
3-10 روش تجزیه و تحلیل دادهها
برای

مطلب مرتبط :   منبع پایان نامه ارشد دربارهاکسیداسیون، تجزیه واریانس ، تجزیه واریانس
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید