ملاک­های تشخیصی اختلال اضطراب اجتماعی

 

 

ملاک­های تشخیصی مشکل اضطراب اجتماعی براساس DSM-IV-TR

اضطراب

الف: ترس رو و دائمی از یک یا چند موقعیت اجتماعی یا عملکردی که شخص در برابر دید افراد ناآشنا یا شایدً در برابر توجه بقیه قرار می­گیرد. فرد از این ترس داره که کاری انجام بده (یا نشونه­ های اضطراب رو ظاهر کنه) که موجب تحقیر یا خجالت اون شه.

تذکر: در کودکان باید دلایلی از ناتوانی واسه ایجاد روابط اجتماعی متناسب با سن، با افراد آشنا وجود داشته باشه و اضطراب باید در برخورد با همسالان، نه این که فقطً در تعامل با بزرگسالان روی دهد.

ب: روبرو شدن با موقعیت­های اجتماعی ترس­آور تقریباً همیشه به اضطراب منجر می­شه که ممکنه به شکل حمله ترس وابسته به موقعیت یا با زمینه موقعیتی ظاهر شه.

تذکر: در کودکان، اضطراب ممکنه به شکل گریه کردن، قشقرق، بی­حرکت شدن یا کناره­گیری و بیزاری از موقعیت­های اجتماعی که در اون افراد ناآشنا هستن، بیان شه.

ج: شخص می­دونه که ترس اون بیش از اندازه یا بی­دلیله.

تذکر: در کودکان این ویژگی ممکنه وجود نداشته باشه.

د: شخص از موقعیت­های اجتماعی یا عملکردی ترس­آور دوری کرده یا اون­ها رو با اضطراب و پریشونی شدید تحمل می­ کنه.

ه: دوری، اضطراب انتظاری یا پریشونی در موقعیت (یا موقعیت­های) اجتماعی یا عملکردی به­طور قابل توجه­ای با فعالیت­های عادی، کارکرد شغلی(تحصیلی)، یا موقعیت­ها یا روابط اجتماعی تداخل می­ کنه یا پریشونی آشکاری درباره دچار شدن به فوبی هست. و در افراد زیر ۱۸ سال، طول مدت نشونه­ها دست کم ۶ ماهه.

ز: ترس یا دوری، به وجود اومده توسط اثرات فیزیولوژیایی مستقیم مواد (مانند سوء مصرف دارو یا دارو درمانی) یا یه مریضی جسمی نیس و طبق مشکل ترس یا بدون آگورافوبی، مشکل اضطراب جدایی، مشکل بد شکلی بدن، مشکل گسترده رشد یا مشکل شخصیت اسکیزوئید توجیه بهتری نداره.

ح: اگه یه مریضی جسمی یا مشکل روانی دیگه وجود داشته باشه، ترس موجود در ملاک تشخیصی الف با اون در رابطه نیس. واسه نمونه این ترس به وجود اومده توسط لکنت زبون، لرزش در پارکینسون یا رفتار ناهنجار غذا خوردن در بی­اشتهایی عصبی یا پرخوری نیس (انجمن روانپزشکی آمریکا، ۲۰۰۰).

۱-۱-۱- شکل های جور واجور مشکل اضطراب اجتماعی

الف- زیاد شده: در این نوع، ترس با بیشتر موقعیت­های اجتماعی درآمیخته س (مثل شروع کردن یا ادامه دادن گفت­گوها، شرکت کردن در گروه­های کوچیک، قرار ملاقات عشقی[۱]، صحبت کردن با مراجع قدرت، حضور در مهمانی­ها). افراد گرفتار به ترس اجتماعی زیاد شده معمولاً هم از موقعیت­های عملکردی در جمع و هم موقعیت­های روابط اجتماعی می­ترسند. چون مبتلایان به ترس اجتماعی بیشتر وسعت­ کامل ترس­های اجتماعی­شون رو به طور خود­ انگیخته گزارش نمی­کنن، پس جفت و جور­ فهرستی از موقعیت­های اجتماعی و عملکردی به کمک فرد مریض، واسه متخصص بالینی سودمنده (استارسویچ، ۲۰۰۵).

ب- غیر زیاد شده: آدمایی که کرد بالینی اون­ها متناسب با تعریف زیاد شده نیس گروهی جور واجور رو تشکیل می­ بدن (که بعضی وقتا در ادبیات تحت عناوین محدود، یا مشخص از اون­ها یاد می­شه) که شامل­ی اشخاصیه که از یه موقعیت عملکردی تک می­ترسند و آدمایی که از چند موقعیت اجتماعی، اما نه زیاد، می­ترسند رو شامل می­شه (استارسویچ، ۲۰۰۵).

بیشتر افراد گرفتار به اضطراب اجتماعی که در جستجوی درمان هستن (نمونه­های بالینی) با ملاک­های زیرگونه زیاد شده برابری دارن. حال اون­که اضطراب اجتماعی خاص ممکنه در جمعیت غیر بالینی گسترش بالاتری داشته باشه (ویچن و همکاران، ۱۹۹۹). افراد گرفتار به ترس اجتماعی زیاد شده بیشتر احتمال داره که کمبود­هایی رو در مهارت­های اجتماعی نشون بدن و مشکلات اجتماعی و شغلی شدید داشته باشن (انجمن روانپزشکی آمریکا، ۱۳۸۱). گسترش نوع غیر گسترده این مشکل در نمونه­های بالینی زنان و مردان مشابه بوده و ً در نوع گسترده تعداد مردان بیشتر از زنونه (استارسویچ، ۲۰۰۵).

مشکلات

۱-۱-۲- پیوستار اضطراب اجتماعی

بیشتر افراد در طول زندگی اضطراب اجتماعی رو تجربه می­ کنن (جفرسون[۲]، ۲۰۰۱). خصایص مشکل اضطراب اجتماعی دارای طیفیه که از ناچیز شروع می­شه، این وقتیه که بیماران در مورد یک یا چند موقعیت عملکردی احساس ترس دارن، و به به طور کاملً شدید و ضعیف کننده می­رسد یعنی وقتی که بیماران از نظر اجتماعی منزوی هستن و در تموم بخش­های حیاتی کارکرد دچار مشکل می­باشن. علاوه بر خصایص بالینی، مشکل اضطراب اجتماعی دارای جنبه­ های پیش بالینی – کمرویی- است که واسه بخش شکل های جور واجور بهنجاری از رفتار می­باشه (استارسویچ، ۲۰۰۵). بعضی از تحقیق­ها شباهت­ها و فرق­های طبقه تشخیصی مشکل اضطراب اجتماعی و سازه وابسته به شخصیت، «خجالت » رو بررسی کرده­ان. این تحقیق­ها به روشنی نتونسته­ان تا تفاوت روشنی بین محتوای فکر، جواب­های فیزیولوژیکی یا الگوهای رفتاری افراد گرفتار به مشکل اضطراب اجتماعی و آدمایی که فقطً نمره بالا در اندازه خجالت می­گیرند، پیدا کنن (شیلد[۳]، ۲۰۰۴). رپی عقیده داره که مشکل اضطراب اجتماعی در پیوستاری از شدت قرار می­گیرد (رپی، ۱۹۹۵). این پیوستار به ترتیب شدت از نبود اضطراب اجتماعی، سطح عادی و بهنجار اضطراب اجتماعی، اضطراب اجتماعی (سطح پایین خجالت)، ترس­ها و دوری­های اجتماعی (مشکل اضطراب اجتماعی خاص)، مشکل اضطراب اجتماعی گسترده تا مشکل شخصیت اجتنابی قرار داره (رپی و اسپنس، ۲۰۰۴). وقتی می­توان تشخیص این مشکل رو مطرح کرد که مشکلات فرد با زندگی اون تداخل جدی ایجاد کرده باشه. در واقع شدت اضطراب اجتماعی ملاک تفاوت تلقی می شه یعنی فرد ممکنه ترس و نگرانی زیادی نسبت به موقعیت­های اجتماعی داشته باشه اما کارکرد اجتماعی جاری ایشون در محدوده بهنجار قرار گیرد، چون این مشکل محدودیت کلی­ای در زندگی اون تلقی نمی شه و برعکس (رپی و اسپنس، ۲۰۰۴).

 

[۱]- Dating

[۲]- Jefferson

[۳]- Shields