دانلود پایان نامه

و بقای سازمان را تضمین می نماید، ارزش های اصولی سازمان است نه صرفا سود آوری و رشد اقتصادی. در تدوین یک بیانیه ارزش پنج ویژگی باید رعایت شود که عبارتند از:
• شفاف و قابل رویت باشد(رفتار مجموعه سازمان نشان دهنده اعتقاد به ارزش ها در سازمان است).
• مبنای رشد افراد در سازمان باشد.
• با اهداف سازمانی مرتبط و هم راستا باشد.
• ارزش ها باید هم سو و هم افزا باشند.
لذا می توان نتیجه گیری کرد، ارزش ها همان بایدها و نبایدهای سازمان هستند که آرمانها و ماموریت های سازمانی بر مبنای آن تدوین میشوند و چشم انداز مطلوب سازمان در این راستا شکل میگیرد، لذا در شرایط متغیر آنچه که تغییر میکند ماموریت سازمان میباشد نه ارزش های سازمان. [15]

3-2-2 شناخت و تحلیل محیط داخلی/ خارجی
قبل از اینکه سازمان در جهت تبیین آینده خود تلاش کند، باید جایگاه فعلی خود را مشخص نماید.مکانیسم مورد استفاده جهت سنجش شرایط داخلی و خارجی سازمان و پاسخ به این سوال که اکنون ما کجا هستیم؟ ارزیابی محیط داخلی و خارجی سازمان نامیده میشود.ارزیابی محیط داخلی و خارجی سازمان یک ابزار مدیریتی اساسی است که علاوه بر برنامه ریزی استراتژیک در سیاستگذاری و حل و فصل مشکلات نیز از آن استفاده میشود.
شناخت و بررسی محیط سازمان، شرط لازم برای جهت‌دهی و تدوین استراتژی‌هاست و هدف از آن، شناسایی قوت‌ها و ضعف‌ها در محیط داخلی و همچنین فرصت‌ها و تهدیدها در محیط بیرونی می‌باشد.
به طور کلی محیط سازمان ها به دو طبقه اصلی،دسته بندی می شوند:
دسته اول: آنهایی که بطور مستقیم و از درون سازمان تاثیر دارند.
دسته دوم: آنهایی که در سطح کلان و از بیرون سازمان اثر میگذارند.
بر همین اساس عوامل داخلی یا درونی عواملی هستند که در درون شرکت وجود داشته و از نظر اداری و رسمی تحت کنترل سازمان میباشند.همچنین عوامل خارجی یا بیرونی عواملی هستند که خارج از کنترل سازمان بوده، لیکن به صورت مستقیم یا غیر مستقیم بر عملکرد شرکت تاثیر میگذارند.[10]

فرآیند شناسایی عوامل داخلی و خارجی سازمان
در ذیل مراحل شناسایی عوامل داخلی و خارجی سازمان را در نمودار3-3 نشان داده ایم:

نمودار3-3: فرآیند شناسایی عوامل داخلی و خارجی سازمان

ارزیابی محیط بیرونی
مطالعه‌ی محیط خارجی و ارزیابی آن برای بهتر شناختن فضایی است که در آن فعالیت می‌شود. روشن است که اگر محیط ثابت بود موضوع تاثیرات محیطی چندان با اهمیت نبود، اما امروزه تغییر به عنوان یک واقعیت انکارناپذیر قلمداد می‌شود و به همین دلیل شناخت عوامل تاثیرگذار خارجی بسیار مهم است.
هدف اصلی در این مرحله شناخت فرصت‌ها و تهدیدهاست.
فرصت:یک فرصت یک حالت خارجی است که می تواند به صورت مثبت بر پارامترهای عملکردی شرکت تاثیر گذاشته و مزیت رقابتی که ایجاد کننده اقدامات مثبت در زمان مناسب است را بهبود می دهد. به طور کل فرصت، موقعیت های بالقوه ای هستند که امکان بالقوه شدن برای آن وجود دارد و در صورت بالقوه شدن تاثیرات مثبتی بر روند سامان دارند.بنابراین به طور کلی فرصت ها وجد زمین های مطلوب در محیط بیرونی سازمان است که در صورت بهره برداری از آن، به سازمان در دستیابی به اهداف، کمک می کند.
تهدید: تهدیدات موانع و ضررهای بالقوه موجود در خارج سازمان هستند که مانع از رسیدن سازمان به اهداف خود خواهد شد.به عبارت دیگر تهدیدات برآیند وضعیتی است که عوامل محیطی بر خلاف خواسته ها و خارج از کنترل عمل می کنند و از این حیث روند امور، مطلوب ذینفعان و مدیران سازمان نمی باشد و احتمال آشفتگی، خطر بحران و انحراف از برنامه های تدوین شده را دارد.
در این بخش به بررسی تکنیک های ارزیابی محیط بیرونی خواهیم پرداخت.

ماتریس ارزیابی محیط بیرونی (EFE)55
این ماتریس ابزاریست که به استراتژیست ها اجازه می دهد تا عوامل محیطی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، حقوقی،تکنولوژیکی و وضعیت بازار را در مقطع زمانی مورد نظر مورد ارزیابی قرار دهند. این ماتریس برای سازمانهای دولتی و خصوصی و عمومی کاربرد دارد. این ماتریس، به عنوان ابزاری برای جمع آوری اطلاعات محیط پیرامونی و محیط صنعت قابلیت کاربرد دارد.[9] برای تهیه ماتریس ارزیابی عوامل بیرونی باید پنج گام زیر صورت پذیرند:
گام اول: پس از شناسایی عوامل محیط خارجی و تهیه لیستی از این عوامل به کمک نقطه نظرات خبرگان، عوامل کلیدی موفقیت را فهرست می کنیم. این عوامل باید حتی الامکان متکی بر واقعیات بوده و دقیق باشد, نه ذهنی. سپس آنها را به دو دسته فرصت ها و تهدیدها تفکیک می نماییم. نخست عواملی که موجب فرصت و موقعیت می شوند و بعد آن عواملی که سازمان را تهدید می کنند را می نویسیم.
گام دوم: به هر عامل یک ضریب وزنی بین صفر (بی اهمیت) تا یک (بسیار مهم) اختصاص می دهیم. جمع ضرایب وزنی اختصاص داده شده باید مساوی یک شود.
گام سوم: برای هریک از عوامل یک امتیاز بین 1 تا 4 برحسب میزان تطابق شرکت، با فرصت ها و تهدیدها می نویسیم. این امتیاز بیانگر میزان اثربخشی استراتژیهای کنونی شرکت در نشان دادن واکنش نسبت به عوامل مزبور می باشد. عدد 4 به معنی این است که واکنش عالی بوده است و عدد 1 بدین معنی است که واکنش بسیار ضعیف می باشد. تعبیر هر یک از امتیازات می تواند به شکل زیر باشد:
1:تهدید جدی(واکنش خیلی بد) 2: تهدید ق
ابل اعتنا(واکنش بد و منفی)
3:فرصت قابل اعتنا(واکنش خوب) 4:فرصت طلایی(واکنش بسیار عالی)
گام چهارم: ضریب هرعامل را در امتیاز مربوطه ضرب نمایید تا نمره نهایی به دست اید.
گام پنجم: جمع نمرات نهایی سازمان را محاسبه نموده که حداقل یک و حداکثر چهار می باشد و میانگین امتیاز برای شرکتها در ماتریس 2.5 می باشد.[53]
قابل ذکر است این ماتریس را هم می توان برای سازمان تهیه نمود و هم می توان جهت مدیر آن سازمان تهیه نمود و از آنجا که این ماتریس نشان دهنده اثر بخشی است اگر نتیجه این ماتریس 2.5 بیشتر باشد نشان می دهد که سازمان یا مدیر اثر بخش است و کمتر ازآن عکس این مطلب را نشان می دهد.
اگر این عدد به چهار برسد بدین معنی است که سازمان در برابر عواملی که موجب فرصت می شوند به صورتی بسیار عالی واکنش نشان می دهد. به بیان دیگر ، شرکت در استراتژی های خود به شیوه ای موفقیت امیز از فرصت های موجود استفاده می نماید و اثر عواملی را که موجب تهدید می شوند به پایین ترین میزان ممکن می رساند. عدد 1 بیانگر این است که شرکت در تدوین استراتژی های خود نتوانسته از عواملی که فرصت یا موقعیت ایجاد می کنند بهره برداری نماید یا از عواملی که موجب تهدید می گردند احتراز نماید.

مطلب مرتبط :   پایان نامه رایگان درموردسطح معنی داری، ضریب همبستگی اسپیرمن، هوش عاطفی، ضریب همبستگی

3-2-2-3 ارزیابی محیط درونی سازمان
بیش‌تر سازمان‌ها اطلاعات بسیاری در مورد درون‌ داده ای خود دارند اما در مورد استراتژی جاری خود چه به صورت کلی و چه بر مبنای کارکرد، نظر مشخصی ندارند. برای شناخت محیط داخلی سازمان باید از مزیت استراتژیک آن آگاه بود. تحلیل و تشخیص مزیت استراتژیک فرآیندی است که توسط آن بازاریابی، تحقیق و توسعه، منابع و کارکنان و سیستم‌های اطلاعات مدیریت سازمان آزمایش می‌شود تا نقاط قوت و ضعف سازمان شناسایی شود.
هدف از مطالعه داخلی سازمان تهیه یک لیست طبقه بندی شده و اولویت بندی شده از نقاط قوت و ضعف سازمان است.این نقاط قوت و ضعف سازمان مربوط به تمامی عوامل کارکردی و زیر ساختی می شود.تجزیه و تحلیل عوامل درونی سازمان باید نقاط قوت و ضعف استراتژیک را شناسایی نماید، نقاطی که در نهایت مبنای طراحی استراتژیها قرار گیرند.
نقاط قوت بر اساس تعریف ارائه شده عبارت است از توانمندی های محیط داخلی برای تسریع در دستیابی به اهداف و اجرای سیاست ها و ماموریت های سازمان.
ذیلا به برخی از مهمترین ویژگی های نقاط قوت اشاره میشود.
نقاط قوت سازمان پتانسیل های درونی و محرکی هستند برای سازمان، که در صورت توجه بیشتر سازمان به این فاکتورها موجبات ارائه خدمات بیشتر و با کیفیت مطلوب تر به افراد جامعه میشود.
نقاط قوت سازمان، مؤلفه هایی هستند که می توان از آنها برای بهبود عملکرد سازمان و افزایش رضایتمندی ذینفعان سازمان و کارکنان و عموم جامعه استفاده کرد.
نقاط قوت فاکتور های مثبتی هستند که به موفقیت سازمان در رقابت با سایر سازمان ها و ارتقاء جایگاه سازمان در سطح کشور کمک می کند.
نقاط ضعف به عوامل و شرایط داخلی اطلاق می شود که وجود یا عدم رفع آنها موجبات کاستی و نقص در فرآیند ارتقاء و عملکرد و انجام وظایف معین شده برای سازمان میشود.این مولفه ها در اصل به عنوان موانعی در مسیر حرکت سازمان در رسیدن به اهداف تعیین شده می باشد و از کارایی سازمان می کاهد.
نقاط ضعف دارای ویژگیهایی می باشند که ذیلا به آنها اشاره می کنیم:
نقاط ضعف از جمله مولفه هایی هستند که در صورت عدم مدیریت کارآمد برای رفع آن، باعث چالش در ارتقاء وضعیت سازمان و موجبات عدم دسترسی سازمان به اجرای موققیت آمیز برنامه های تدوین شده برای سازمان و اهداف بلند مدت و چشم اندازهای تعیین شده می شود.
نقاط ضعف سازمان عواملی هستند که می تواند در کیفیت خدمات ارائه شده توسط سازمان به جامعه تاثیر منفی داشته و موجبات کاهش رضایت مندی از سازمان می شود.
نقاط ضعف سازمان موانعی در جهت ایفای وظلیف اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی محوله بر سازمان می باشند که در اثر موفق نبودن سازمان در این امور، تبعات منفی در در محیط اجتماع و فرهنگی و … خواهد داشت.

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد درموردویتامین E

ماتریس ارزیابی عوامل داخلی(IFE) 56
ماتریس ارزیابی عوامل داخلی شبیه ماتریس ارزیابی عوامل خارجی بوده و طی پنج مرحله انجام می شود:
مرحله اول: پس از شناسایی عوامل داخلی، نقاط قوت و ضعف سازمان رامشخصمی کنیم.
مرحله دوم: به هر عامل یک ضریب وزنی بین صفر (بی اهمیت) تا یک (بسیار مهم) اختصاص می یابد.
مرحله سوم: وضع موجود هر عامل را با امتیازی بین 1 تا 4 با توجه به محور ذیل مشخص می نماییم. نقاط ضعف فقط امتیاز 1 یا 2 را دریافت می نمایند. نقاط قوت فقط نمرات 3 و 4 را می توانند به خود بگیرند. توجه به این نکته در تهیه ماتریس بسیار حائز اهمیت می باشد که امتیازات بر اساس وضع موجود فعالیتهای شرکت و محیط حاکم بر آن و وزنها بر اساس درجه اهمیت هر یک از عوامل در صنعت مورد بررسی تعیین می شوند.
مرحله چهارم: امتیاز وزن دار (موزون) هر عامل را محاسبه می کنیم. بدین منظور امتیاز هر ردیف از عوامل درون سازمانی را در وزن آن ضرب کرده و در یک ستون جدید درج می نماییم.
مرحله پنجم: جمع امتیازات وزن دار را محاسبه نموده که حداقل 1 و حداکثر 4 می باشد و میانگین آنها 2.5 می باشد. اگر نمره نهایی سازمان کمتر از 2.5 باشد. یعنی سازمان از نظر عوامل داخلی درمجموع دچار ضعف می باشد و اگر نمره نهایی بیشتر از 2.5 باشد؛ بیانگر این است که سازمان از نظر عوامل درونی د
رمجموع دارای قوت میباشد.[53]
از آنجا که این ماتریس نشان دهنده کارایی است.؛ اگر نتیجه این ماتریس از 2.5 بیشتر باشد نشان می دهد که سازمان یا مدیر کارایی دارد و کمتر از آن عکس این مطلب را نشان می دهد.

3-2-3 تدوین و طراحی استراتژی
پس از بیان ارکان جهت ساز سازمان و مطالعات محیط خارجی و تجزیه و تحلیل محیط داخلی نوبت به طراحی استراتژی می رسد.در واقع همان مسیر یا راه و روش کلی است که مدیران عالی سازمان برای حرکت سازمان به سمت اهداف اصلی، انتخاب میکنند. روش ها و تکنیک های زیادی برای تجزیه و تحلیل حالت های استراتژیکی در فرآیند مدیریت استراتژیک وجود دارد.[54] [22]
از بین این روش ها روش تجزیه و تحلیل SWOT که فرصت ها و تهدیدات پیش روی سازمان و نقاط ضعف و قوت آن را ارزیابی می کند بسیار معمول و رایج است.55]]

3-2-3-1 مدل تحلیل SWOT
روش تجزیه و تحلیل SWOT مدل تحلیل مختصر و مفیدی است که به شکل نظام یافته هریک از عوامل قوت، ضعف، فرصت و تهدید را شناسایی کرده و استراتژی های مناسب به موقعیت کنونی حرفه مورد نظر را منعکس می سازد.[56]
در این روش تلاشهایی برای تجزیه و تحلیل شرایط بیرونی و وضعیت درونی به عمل آمده و بر اساس آن استراتژی های مناسب طراحی می گردد.[57] فرآیند تجزیه و تحلیل SWOT شامل تفکر سازمانی و شناخت گسترده از فاکتورهای بیان شده، برای تولیدات جدید، تکنولوژی و مدیریت و یا برنامه ریزی است.[58]
تحلیل SWOT به سازمان کمک می کند تا موقعیت خود را در بازار رقابت ارزیابی کند و می تواند پایه و مبنایی برای توسعه سیاستهای سازمان باشد.
مدل SWOT در حالت معمولی متشکل از یک جدول مختصاتی دو بعدی است که هر یک از چهار نواحی آن نشانگر یک دسته استراتژی می باشد ، به عبارت دیگر همواره چهار دسته استراتژی در این مدل مطرح می گردد ، این استراتژیها عبارتند از :

راهبردهای حداکثر استفاده از فرصتهای محیطی با بکارگیری نقاط قوت سازمان ( ناحیه 1 ) ( استراتژی های SO )
راهبردهای استفاده از نقاط قوت سازمان برای جلوگیری از مواجهه با تهدیدها ( ناحیه 2 ) ( استراتژیهای ST )
راهبردهای استفاده ازمزیتهای بالقوه ای که در فرصتهای محیطی نهفته است برای جبران نقاط ضعف موجود در سازمان (ناحیه 3 ) ( استراتژیهای WO)
راهبردهایی برای به حداقل رساندن زیانهای ناشی از تهدیدها و نقاط ضعف ( ناحیه 4 ) ( استراتژیهای WT )

جدول3-1: تجزیه و تحلیل SWOT

عوامل داخلی
عوامل محیطی
فهرست قوتها (S )
فهرست ضعفها (W )

فهرست فرصتها ( O )
ناحیه 1
استفاده از فرصتها با استفاده از نقاط قوت ( SO )
ناحیه 2
از مزیتهایی که در فرصت نهفته است استفاده نماییم برای جبران نقاط ضعف ( WO )

فهرست تهدیدها ( T )

ناحیه 3
استفاده از نقاط قوت برای جلوگیری از تهدیدها
( ST )
ناحیه 4
به حداقل رساندن زیانهای ناشی از تهدیدها و نقاط ضعف
( WT )

در این تحلیل پرسشهای زیر مطرح می شود :
1 – چه فرصتهای محیطی عمده ای برای ما وجود دارد ؟
2 – با چه تهدیدهای عمده خارجی مواجه هستیم ؟
3 – نقاط قوت عمده داخلی ما چه مواردی است ؟
4 – ضعفهای عمده داخلی ما چه هستند ؟
لازم به ذکر است که


دیدگاهتان را بنویسید