نوامبر 30, 2020

بررسی بازنویسی ها و بازآفرینی های کلیله و دمنه برای کودکان و نوجوانان، …

1 min read

Abstract Futuristic Background

«جوان پذیرفت و به خانه‌ی آن مرد جهت ساز زدن رفت و چون بازگشت، پانصد درم دریافت کرد.» (عیوقی، ۱۳۸۶: ۴۹)
در حکایت مأخذ، پادشاه حضور او در سرزمینش را زمینه‌ساز بروز فساد و تباهی می‌داند، پس او را با دادن هدیه‌ای از کشورش بیرون می‌کند؛ اما در اثر حاضر، هنر ساز زدن، او را به مقام و مرتبه میرساند:
«از این دیار بیاید رفت تا زنان به تو مفتون نگردند و از آن فسادی نزاید.» (همان: ۴۱۴)
«آنکه صاحب هنر بود به سرپرستی رامشگران انتخاب کرد.» (عیوقی، ۱۳۸۶: ۵۱)
عیوقی هرچند که هنرمندی توانگرزاده را جایگزین زیبایی و جمال او قرار می‌دهد، اما گاه در میانه‌ی متن به اشتباه به او نسبت زیبایی نیز می‌دهد:
«روز دیگر به توانگرزاده گفتند: امروز با زیبایی و جمال خود، قوت ما چهار نفر را فراهم کن.» (همان: ۴۸)
در حکایت فرعی نیز شخصیتی وجود دارد که برای پاداش آخرت، دو طوطی را آزاد می‌کند. این شخصیت نیز با شخصیت متن مأخذ تفاوتی ندارد و در ضمن گفتو‌گوهایش به خواننده معرفی می‌شود (شخصیت‌پردازی غیرمستقیم).
دو طوطی نیز شخصیت‌های حیوانی حکایت فرعی هستند که در متن مأخذ، عامل گرفتاری و اسارت خود را قضای الهی می‌دانند؛ اما در اثر حاضر به دلیل برداشت متفاوت بازنویس، این دو طوطی دستیابی مرد نیکوکار به گنج‌ها را تقدیر می‌دانند:
«چون قضا نازل گشت به حیلت آن را دفع نتوان کرد.» (منشی، ۱۳۸۶: ۴۱۶)
«جواب دادند تقدیر این بود که نصیب تو شود.» (عیوقی، ۱۳۸۶: ۵۳)
آن‌ها در میان گفته‌های خود به خواننده معرفی می‌شوند.
تمامی‌ شخصیت‌ها هم‌چون متن مأخذ ایستا هستند و در درون آنها دگرگونی رخ نمیدهد، به جز شخصیت مردی که دو طوطی را آزاد می‌کند؛ فردی که ابتدا به ‌یکی از بزرگان خدمت می‌کند، سپس درون او متحول می‌شود و به کار آخرت می‌پردازد.
– سبک و زبان
عیوقی در این بازنویسی، زبان را به شیوه‌ی امروزی ساده می‌کند و به منظور رسیدن به این هدف تمامی ‌ابیات فارسی و عربی، آیه، عبارات و کلمات دشوار و عربی متن مأخذ را حذف کرده است.
کاربرد صنایع لفظی و معنوی و همچنین آرایه‌های ادبی در متن کهن به آن زیبایی و جلوه‌ای خاص می‌بخشد، اما بازنویس به علت ساده‌نویسی همه‌ی این موارد را حذف نموده است:
«دوم توانگر بچه‌ای نو خط که حور بهشت پیش جمالش سجده بردی و شیر سوار فلک، پیش رخسارش پیاده شدی، طراوتی با لطافت، لاقتی بی‌نهایت.» (همان : ۴۰۹)
«دومی جوانی بود هنرمند و از طبقه توانگر.» (عیوقی، ۱۳۸۶: ۴۷)
بازنویس باید با قدرت نویسندگی خود، از یک طرف توان نوشتاری مخاطب و از سوی دیگر گنجینه‌ی واژگان او را افزایش دهد؛ اما عیوقی با کوتاهی و بیتوجهی خود این خواسته‌ی نوجوان را فراهم نمی‌کند.
اکنون به مواردی از ضعف و سستی بازنویس در زمینه‌ی زبان اشاره می‌شود:
الف. رعایت نکردن نکات دستوری و کاربرد کلمات و عبارات اشتباه:
«در آن شهر رسم بر این بود که چون پادشاهی به سلطنت رسید، روز اول او را بر فیل سفیدی می‌نشاندند و گرد شهر می‌گردانند.» (همان: ۵۱)
– فعلها از نظر زمانی تطابق ندارند.
«اما اسیر و گرفتار دشمنی شخص لییم و نادان می‌شود.» (همان: ۴۶)
کاربرد اشتباه لییم به جای لئیم.
«بسیاری از شما از جهت عقل و دانایی و لیاقت بر من ارجح‌تر هستید.» (همان: ۵۲)
«هزاران شاه را فنا کرده … » (همان: ۵۲)
ب. آوردن کلمات مترادف و عربی:
«یک کشتی مملو از اجناس ضروری لب آب لنگر انداخته.» (همان: ۴۹)
«او را به جانشینی شاه متوفی برگزیدند.» (همان: ۵۱)
اکنون نمونههای دیگر:
لییم، سلیم، ثبات رای، جد و جهد، کنایت، هوش و ذکاوت، هیبت و بزرگ، جدال و منازعه، اعیان، ارجحتر و …
در موارد بسیاری نیز نویسنده علایم نگارشی را رعایت نکرده است.
عیوقی حتی به زبان مأخذ نیز آشنایی ندارد و با برداشت‌های متفاوت خود علاوه بر ایجاد خلل در محتوای داستان و سوال برانگیز کردن آن، متن مأخذ را نیز به درستی به مخاطب نوجوان نمی‌شناساند. به عنوان مثال در حکایت مأخذ سخنی از دشمنی فرد عاقل با انسان نادان نیست:
« اکنون بازگوید که چون کریم عاقل و زیرک واقف، بسته‌ی بند بلا و خسته‌ی زخم عنا می‌باشد و لئیم غافل و ابله جاهل در ظل نعمت و پناه غبطت روزگار می‌گذارد …» (منشی، ۱۳۸۶: ۴۰۸)
اما در اثر حاضر این مسأله تا پایان داستان ذهن مخاطب را درگیر میکند:
«داستان کسی را بازگو که دانا و زیرک است اما اسیر و گرفتار دشمنی شخص لییم و نادان می‌شود که در ناز و نعمت روزگار می‌گذراند… » (عیوقی، ۱۳۸۶: ۴۶)
و یا در جائی دیگر بازنویس با بی‌توجهی چنین برداشت نادرستی از متن مأخذ ارائه می‌دهد:
«ای عجب گنج در زیر زمین می‌بتوانید دید و از مکر صیاد غافل بودید.» (منشی، ۱۳۸۶: ۴۱۶)
«از گفته‌ی آنها تعجب کردم و گفتم: چطور این گنج از دست صیادان در امان ماند؟» (عیوقی، ۱۳۸۶: ۵۳)
در حالی که بازنویس باید نسبت به متن کهن، آشنایی کامل داشته باشد و آن را به خوبی انتقال دهد.
– درونمایه

نوشته ای دیگر :   قلمرو قاعده ی احسان در حقوق کیفری- قسمت 19

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.
Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.