مطلوبتر است که وجه نقد را به تصویر می کشد (پنمن ، 2001 و فرانسیس و سایرین29 ، 2005).
2- ضرایب پایداری سود قابل توجه باشد. کیفیت پایین سود با پایداری کم سود تعریف می شود (لو و تیاگاراجان30 ، 1993). پایداری کم، میزان پاسخگویی سود را کاهش می دهد (کولینز و کوتاری31 ، 1989 و ایستون و زمیجوسکی32 ، 1989).
فریمن و سایرین33 (1982) برای بررسی پایداری سود رابطه ی بین سود جاری و سود آتی را به این صورت مطرح می کنند که:
معادله (2-1) Earningst+1=α0+α1Earnings1+vt
اگر α1 نزدیک به یک باشد یعنی سود پایدارتر است. اسلون (1996) بر این باور است که قراردادن ضرایب یکسان برای بخش نقدی و تعهدی در معادله ی بالا مناسب نمی باشد و بهتر است فرمول بالا را به صورت زیر مطرح کنیم:
Earningst+1==0+01 Accruals1+12CashFlows1+Vt+1مدل (2-2)
کورمندی و لیپ34 (1987) برای تعیین ضریب پایداری سود از سود جاری و سود سال گذشته رگرسیون می گیرند که در این حالت هرچه ضریب حاصله به یک نزدیکتر باشد و یا حتی بزرگتر از یک باشد نشان دهنده ی پایداری بیشتر سود است.
3- قابلیت پیش بینی سود بالا باشد. سود گذشته می تواند سود آتی را نیز پیش بینی کند. لیپ35 (1990) معیاری برای پیش بینی سود از طریق محاسبه واریانس سود در نظر می گیرد (هرچه واریانس بیشتر باشد قابلیت پیش بینی کمتر می شود). فرانسیس و سایرین (2005) مطالعه وی را دنبال کردند. آن ها برای بررسی قابلیت پیش بینی سود از جذر خطای واریانس برآوردی معادله پایداری سود استفاده می کنند. هرچه حاصل جذر بیشتر باشد قابلیت پیش بینی کمتری دارد. کیفیت سودی که قابلیت پیش بینی بیشتری دارد بالاتر می باشد سود با کیفیت بالا شاخص خوبی برای پیش بینی سود آتی است.
4- هموار سازی سود کم باشد: یعنی عدم استفاده مدیریت از روش های هموارسازی، وایسوکی36 (2004) یک معیار کیفیت سود را نزدیک بودن سود به جریان نقدی می داند. لویز و همکاران 37در سال (2003) و برگز تالر و همکاران38 در سال (2004) با استفاده از قدر مطلق اقلام تعهدی سرمایه در گردش به عنوان معیاری از مدیریت سود و سپس متوازن کردن آن از طریق جریان نقد عملیاتی، هموارسازی سود را به کمک میزان انحراف استاندارد سود عملیاتی وجریان نقد عملیاتی محاسبه می کنند. بوئِن و همکاران39 (2003) هموار سازی سود را از طریق انحراف استاندارد جریان نقد عملیاتی، تقسیم بر انحراف استاندارد سود محاسبه می کنند. بطور مشابه فرانسیس و سایرین (2005) هموار سازی سود را به کمک نسبت انحراف استاندارد سود خالص قبل از اقلام غیرمترقبه ی واحد تجاری «تقسیم شده بر دارایی های اول دوره» محاسبه می کنند. نسبت هایی که بیشتر از یک هستند. نشان دهنده این است که از اقلام تعهدی برای هموار سازی سود استفاده شده است. مقادیر زیاد همواره نشان دهنده کیفیت پایین تر سود است .
در نهایت از نظر تای زمانی کیفیت سود بالا است که شرایط زیر وجود داشته باشد:
الف- کیفیت اقلام تعهدی بالا باشد. معیارهای مختلف برآورد کیفیت سود مبین این است که سودی مطلوبتر است که وجه نقد را به تصویر بکشد.
ب- ضرایب پایداری سود قابل توجه باشد. کیفیت پایین سود با پایداری کم سود تعریف می شود. پایداری کم میزان پاسخگویی سود را کاهش می دهد.
با توجه به اهمیت معیارهای کیفیت سود، ضروری است که به برخی معیارهای پر کاربرد کیفیت سود توجه ویژه ای شده و تا حدودی آنان را تشریح نمائیم.
2-2-3 اقلام تعهدی
پس از هیلی (1985) اغلب محققان از جمله اسلوان (1996)، خی (2001)، توماس و ژانگ (2001) اقلام تعهدی را تغییر در تفاضل سرمایه در گردش غیرنقدی وهزینه استهلاک تعریف کردند. اما این تعریف، اقلام تعهدی مربوط به دارایی ها و بدهی های عملیاتی غیرجاری و دارایی ها و بدهی های مالی را در برنمی گیرد. ریچاردسون و همکارانش40 (2005) تعریف جامعتری از اقلام تعهدی ارائه کردند. بنا به تعریف آن ها اقلام تعهدی تفاوت سود حسابداری (که بر اساس استانداردهای حسابداری تعیین می شود) و سود نقدی است. این تعریف اقلام تعهدی، همه حساب های ترازنامه را در بر می گیرد. طبق این تعریف، تغییرات در حساب دارایی ها و بدهی های غیر نقدی بیانگر اقلام تعهدی ناشی از تعهدات یا منافع مورد انتظار آینده است. بنابراین، اقلام تعهدی کل از مجموع اقلام تعهدی سرمایه در گردش (تغییرات در حساب دارایی ها و بدهی های عملیاتی جاری غیرنقدی)، اقلام تعهدی غیر جاری (تغییرات در حساب دارایی ها و بدهی های عملیاتی غیرجاری) و اقلام تعهدی مالی (تغییرات در حساب دارایی ها و بدهی های مالی غیرنقدی) تشکیل می شود. بطور کلی اقلام تعهدی عبارت از تفاوت بین سود حسابداری شرکت و جریان نقدی اصلی آن (جریان وجوه نقد عملیاتی) می باشد که این رابطه در معادله زیر نشان داده شده است:
E_t=CF_t+Acc_tمدل (2-3)
در این فرمول E سود خالص، CF جریان وجوه نقد عملیاتی و Acc اقلام تعهدی می باشد و t شاخص دوره زمانی است. از این رابطه چنین برداشت می شود که وجود اقلام تعهدی مثبت بزرگ به معنای فزونی قابل توجه سود گزارش شده نسبت به جریان وجوه نقد تولید شده شرکت می باشد و بالعکس اقلام تعهدی منفی بزرگ نشان دهنده فزونی قابل توجه جریان وجوه نقد شرکت نسبت به سود گزارش شده آن است.
بطور کلی اقلام تعهدی به دو بخش زیر تفکیک می شود:
1- اقلام تعهدی ناشی از رشد فعالیت شرکت ها (اقلام تعهدی غیراختیاری41)
2- اقلام تعهدی ناشی از کارایی مدیریت دارایی های عملیاتی شرکت ها (اقلام تعهدی اختیاری42)
آن بخش از مجموع اقلام تعهدی که از قابلیت اعمال اختیار و قضاوت مدیریت برخوردار نیستند و تابع ویژگی های خاص شرکت (مانند اندازه، نوع صنعت و غیره) هستند، اقلام تعهدی غیراختیاری یا نرمال می باشند. همچنین آن بخش از مجموع اقلام تعهدی که از قابلیت اعمال اختیار و قضاوت مدیریت برخوردار می باشند و مدیریت می تواند بر آن ها کنترل داشته باشد، اقلام تعهدی اختیاری هستند. در مجموع اقلام تعهدی غیراختیاری بخش دستکاری نشده اقلام مذکور و اقلام تعهدی اختیاری بخش دستکاری شده آن محسوب می شوند. همچنین هانت و همکاران43 (1996) اعتقاد دارند که اقلام تعهدی اختیاری جاری نسبت به اقلام تعهدی اختیاری بلندمدت برای انجام مدیریت سود مناسب تر هستند. برای مثال انجام مدیریت سود براساس حساب های دریافتنی نسبت به حسابهای دارایی ثابت، مناسب تر است.
مشکلی که محققان در خصوص اقلام مذکور با آن مواجه می شوند، جداسازی و نحوه تفکیک اقلام تعهدی اختیاری و غیراختیاری است. این مشکل به این دلیل بوجود می آید که هر دو بخش اقلام تعهدی اختیاری و غیراختیاری بصورت مستقیم قابل مشاهده نیستند. به همین دلیل در تمامی پژوهش ها از برآورد غیرمستقیم اقلام تعهدی اختیاری استفاده می شود.
همچنین رابطه بین سطح عملیات واحد تجاری و اقلام تعهدی غیراختیاری موجب می گردد که تعیین خالص اقلام تعهدی اختیاری مشکل شود. برای مثال، افزایش در خالص حساب های دریافتنی می تواند ناشی از عملیات واحد تجاری، تغییر در شرایط اعتباری اعطاء شده به مشتریان، یا کاهش ذخیره مطالبات مشکوک الوصول باشد. از طرف دیگر افزایش در حجم معاملات واحد تجاری می تواند به عنوان اقلام تعهدی غیراختیاری بررسی شود. در مجموع می توان این گونه نتیجه گیری کرد که محققان در شناسایی آن بخش از اقلام تعهدی که مرتبط با قضاوت مدیریت است، با مشکل روبرو هستند (الجفیری44 ، 2007).
یکی از نقش های مهم اقلام تعهدی، انتقال یا تعدیل شناسایی جریان های نقدی در طول زمان می باشد. بطوری که اعداد تعدیل شده ی جریان های نقدی (سود) عملکرد شرکت را بهتر ارزیابی می کند. حسابداری تعهدی مستلزم برآورد جریانات نقدی آتی و تخصیص ذهنی وجوه وصول شده در گذشته است. بنابراین کیفیت اقلام تعهدی می تواند بر عدم اطمینان در خصوص توزیع جریانات نقدی آتی شرکت تأثیر گذاشته و در نتیجه باعث کاهش عدم تقارن اطلاعاتی بین سرمایه گذاران مطلع و غیرمطلع می گردد. استفاده از کیفیت اقلام تعهدی به عنوان معیار کیفیت سود براساس این دیدگاه است که سودهایی که با دقت بیشتری جریانات نقدی را نشان دهند، از کیفیت بالاتری برخوردارند. معیار کیفیت اقلام تعهدی دیچو و دیچف (2002) با مدلی آغاز می شود که اقلام تعهدی جاری را به جریانات نقدی عملیاتی گذشته، حال و آینده مرتبط می سازد. استدلالی که در خصوص کیفیت اقلام تعهدی به عنوان معیار کیفیت سود بیان می گردد این است که وجه نقد حاصل از عملیات، سازه مرجع است و هرچه معیار کیفیت اقلام تعهدی بزرگتر باشد، کیفیت اقلام تعهدی ضعیف تر است، چون دقت کمتری در خصوص مرتبط ساختن اقلام تعهدی جاری به جریانات نقدی دوره های جاری، گذشته و آینده دارد.
یکی از محدودیت هایی که در خصوص استفاده از معیار کیفیت تعهدی دیچو و دیچف (2002) وجود دارد، این است که این معیار بخش نسبتاً کمی از اقلام تعهدی کل را مورد استفاده قرار می دهد و در واقع به نزدیک بودن اقلام تعهدی جاری با جریانات نقدی سال گذشته، سال جاری و سال آینده تأکید می نماید. یعنی این معیار، اثرات اقلام تعهدی غیر جاری را که معمولاً بزرگتر و پیچیده تر هستند (مانند تعهدات مربوط به بازنشستگی و استهلاک)، درنظر نمی گیرد. استفاده از اقلام تعهدی غیرعادی (اقلام تعهدی اختیاری) به عنوان معیار کیفیت سود براساس این دیدگاه است که اقلام تعهدی که به خوبی توسط ارقام اصلی حسابداری (دارائیهای ثابت و درآمدها) توضیح داده نمی شوند، معیار معکوسی از کیفیت سود هستند. معیار اقلام تعهدی غیرعادی معمولاً با استفاده از روش جونز45 (1991) برآورد می شود.
2-2-3-1 مدلهای اندازه گیری اقلام تعهدی
اگرچه همانطوری که ذکر شد مشخص کردن بخش اختیاری اقلام تعهدی و تفکیک نمودن آن از بخش غیراختیاری مسئله ای غامض تلقی می گردد، ولی محققانی جهت غلبه براین مشکل شیوه هایی ابداع نمودند که در تحقیقات مختلف مورد استفاده قرار می گیرند. برخی مدل های پر کاربرد ابداع شده جهت تفکیک اقلام تعهدی که با تحلیل رگرسیون سروکار دارند، عبارتند از:
مدل اسلوان
مدل دی آنجلو46
مدل هیلی
مدل جونز
مدل تعدیل شده جونز (ارائه شده توسط دچو، اسلوان و سوینی47 )
مدل دچو و دیچف
مدل کازنیک48
مدل تعدیل شده دچو ودیچف (ارائه شده توسط مک نیکولز)
در زیر برخی از مدلهای مذکور تشریح می گردد:
2-2-3-1-1 مدل اسلوان (1996)
اسلوان (1996) اقلام تعهدی را این چنین تعریف و اندازه گیری کرد:
Accruals = ∆CA – ∆CL – DEP معادله (2-4)
Accruals = ( ∆AR + ∆INV + ∆OCA ) –( ∆AP + ∆OCL ) -DEPمعادله (2-5)
که در مدل بالا داریم:
CA∆ = تغییر در دارایی های غیر نقدی
∆CL = تغییر در بدهی های جاری به جز بدهی های کوتاه مدت و مالیات پرداختنی
DEP= استهلاک دارایی های مشهود و نامشهود
= ∆AR تغییر در حسابهای دریافتنی
∆INV = تغییر در موجودی های کالا
∆OCA = تغییر در سایر دارایی های جاری
∆AP = تغییر در حسابهای پرداختنی
∆OCL= تغییر در سایر بدهی های جاری
2-2-3-1-2 مدل جونز (1991)
جونز با ارائه مدل زیر سعی کرد تا اثرات تغییر شرایط اقتصادی

مطلب مرتبط :   پایان نامه با واژه های کلیدی کیفیت سود، اندازه گیری، صورتهای مالی
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید