دانلود پایان نامه

شود(پورمحمدی،41:1388) به عقیده کافله این پارک نیازهای چندین واحد همسایگی و بخش بزرگی از شهر را تامین می سازد و غالباً محل رقابت ورزشکاران، فستیوال ها وغیره می باشد(Kaphle,2006:36).
د) پارک ناحیه ای5
به پارکی گفته می شود که در ناحیه مسکونی قرار داشته باشد و مساحت آن دو تا چهار برابر مساحت پارک در مقیاس محله باشد و دسترسی با پای پیاده طبق مشخصات برای ساکنان از دورترین نقطه تا پارک از نیم ساعت تجاوز نکند( مجنونیان:72،1374). اینگونه پارک ها در قلمرو یک ناحیه شهری که غالباً با مساحت 5/2 تا 5 هکتار شکل می گیرند و اصولاً در نزدیکی مراکز فرهنگی شهر باید احداث شود(پورمحمدی،41:1382).
ه) پارک منطقه‌ای6
به پارکی گفته می شود که در یک منطقه مسکونی قرار داشته، مساحت آن حداقل دو برابر اندازه حداکثر در مقیاس ناحیه(8هکتار)در نظر گرفته شود. هم چنین طبق استاندارد، مراجعه کننده می تواند از دورترین منطقه با وسیله نقلیه در مدت زمانی از یک چهارم ساعت یا بیشتر،خود را به پارک یاد شده برساند.( مجنونیان:72،1374).لینچ معتقد است چنین پارکی باید به اندازه کافی وسیع و متنوع باشد تا دسترسی به صورت جمعی عبوری و توقف را امکان پذیر ساخته و فعالیت های گوناگونی را برای سنین مختلف استفاده کنندگان ارائه دهد(لینچ،591:1381).
و) پارک شهر7
اگرچه این کاملاً در داخل بافت شهری قرار گرفته و جزئی از آن به شمار می آیند ولیکن به عنوان ریه های اصلی شهر در مقیاس فرا منطقه ای عمل می نمایند. مساحتشان متغیر است و دارای تجهیزات و امکانات بیشتری می باشند. ارائه خدمات به کل شهر و دارا بودن امکانات ورزشی و خدماتی گوناگون از ویژگی های اینگونه پارک هاست. عملکرد اینگونه پارک ها را عمدتاً استفاده های روزانه محلی از نوع تفریحی و غیر رسمی تشکیل می دهد(همان:591).پارک شهر اصولاً باید در نزدیکی خیابان های اصلی و با در نظر گرفتن آثار ترافیکی احداث شوند(پورمحمدی،43:1382).
جدول2-1 : طبقه بندی پارک ها بر اساس وسعت و حوزه نفوذ )مأخذ: رضویان،142:1381(.
نوع
وسعت به متر
شعاع نفوذ
مساحت متوسط حوزه
جمعیت متوسط حوزه به نفر
پارک کودک
کمتر از 5000
100 متر
31400 متر مربع
2400
پارک همسایگی
کمتر از 5000
100 متر
31400 متر مربع
2400
پارک محله ای
50000 – 5000
1000 متر
3 کیلومتر مربع
24000
پارک ناحیه ای
100000 – 50000
2000 متر
12 کیلومتر مربع
96000
پارک منطقه ای
200000- 100000
4000 متر
50 کیلومتر مربع
400000
پارک شهری
بیشتر از 200000
حوزه نفوذ این گونه پارک ها نقاط پراکنده در سطح شهر می باشد.
2-5-1-2 انواع پارک ها بر اساس ویژگی آنها
الف) پارک های مصنوعی
این پارک ها به صورت مصنوعی و با توجه ویژه متخصصین، در زمینی که برای پارک و فضای سبز در نظر گرفته شده ایجاد می گردند. سطح آنها چمن کاری شده و با گل و درخت زینت داده می شوند. آب در این پارک ها به صورت دریاچه یا استخر های بزرگ ارائه شده و در اطراف آن سکو یا نیمکت های متناسب تعبیه می گردد. چمن در اینگونه فضاهای شهری ایجاد جذابیت کرده و در جذب رطوبت و تعدیل گرمای محیط مؤثر است(حسین زاده دلیر،21:1377).
ب) پارک های طبیعی
در خصوص این پارک ها تلاش بر آن است که شکل حقیقی و طبیعی زمین فقط و تنها تغییراتی جزئی در طبیعت داده شود. وجود شیب و اختلاف سطح در وضعیت توپوگرافی اراضی یکی از عوامل مهم انتخاب محل برای احداث پارک های طبیعی می باشد چرا که چشم انداز زیبایی را ارائه می نماید( همان،22:1377).
2-5-1-3 انواع پارک های شهری بر حسب اندازه
الف) پارک های کوچک
این پارک ها معمولاً به شکل مربع بوده و به یک ساختمان دولتی و عمومی متصل می شوند. پارک های کوچک در محل هی تجاری متراکم و یا نواحی مسکونی، که زمین از قیمت بالایی برخوردار است ایجاد می گردند. اندازه این پارک ها از یک تا چهار هکتار تغییر می کند(همان،31:1380).
ب) پارک های متوسط
این پارک ها به عنوان پارک های محله نیز نامیده می شوند و سرویس دهنده محلات و نواحی مسکونی شهر بوده و دارای تسهیلات تفرجگاهی فعال و غیر فعالند. مرکز محله ترجیحاً در بطن اینگونه پارک ها، جای داده می شوند. اندازه این پارک ها نباید کمتر از 12 هکتار باشد(همان،32،1380).
ج) پارک های بزرگ
پارک های بزرگ یا به کل شهر سرویس می دهند و یا اینکه فضای باز چندین محله را تامین می کنند. تسهیلات تفرجگاهی فعال و غیر فعال در آنها متنوع می باشند. از جمله تسهیلات فعال پارکی، جهت فعالیت های ورزشی، در پارک بزرگ قایقرانی، اسب دوانی و شنا را می توان نام برد در نواحی ساحلی قسمت بزرگی از کنار دریا به احداث اینگونه پارک ها اختصاص می یابد. حداقل اندازه لازم برای ایجاد پارک های بزرگ حدود 40 هکتار است(حسین زاده دلیر،33،1380).
د) پارک های شهری و منطقه ای
پارک های شهری و منطقه ای در محدوده خارج شهر با چهره طبیعی و به حالت گسترده طرح ریزی می شوند. این پارک ها امکانات اتصال حرکت به طرف جنگل و دریا را فراهم می آورند این پارک ها به حالت طبیعی نگهداری شده، برای چادر زدن و اقامت های تفریحی کوتاه مدت مورد استفاده قرار می گیرد، حداقل زمین لازم برای احداث پارک های شهری و منطقه ای حدوداً 100 هکتار می باشد( همان،33:1380).
ه) پارک های ملی
این نوع پارک ها بسیار گسترده و بزرگ هستند که با طبیعتی کاملاً دست نخورده در فاصله دوری از اماکن مسکونی قرار دارند. سیمای فیزیکی آنها متنوع بوده و در محدوده خود دارای رودخانه، آبشارها، کوهها، حیوانات وحشی، محل
هلی تاریخی مهم و احیاناً خطوط ساحلی و غیره می باشند. چنین پارک هایی می بایست ضمن تطبیق با برنامه های آمایش سرزمین، به صورت مساوی و متعادل در سطح اراضی یک کشور پخش شوند، تا عموم مردم از آنها بطور مساوی استفاده کرده و لذت ببرند. پارک های ملی بایستی قابلیت دسترسی تعدادی از شهرهای همجوار خود را داشته باشند( جاهد،18:1385).
2-5-1-4 تقسیمات فضای سبز برحسب نوع مالکیت
الف) فضاهای سبز عمومی
فضاهای سبزی هستند که واجد بازدهی اجتماعی می باشند. این فضاها برای عموم مردم در گذران اوقات فراغت، تفریح ومصاحبت با دوستان وگردهمائی های اجتماعی و فرهنگی استفاده می گردد. وجود نیمکت، آبخوری، دستشوئی،کف سازی معابر و دسترسی از مولفه های فضاهای سبز عمومی به شمار می روند. از این فضاهای سبز معمولا عنوان پارک نام برده می شوند.
ب) فضای سبز نیمه عمومی
فضاهایی که باز دهی اکولوژیکی دارند،لیکن استفاده کنندگان آنها نسبت به فضاهای سبز عمومی محدودتر هستند،بنابراین واجد باز دهی تام اجتماعی نیستند.محوطه های باز بیمارستان،پادگانها،ادارات دولتی و…در این دسته قرار می گیرند.
ج) فضاهای سبز خصوصی
فضای سبز خصوصی، شامل کلیه فضاهای سبز اعم از باغچه ها و باغ های موجود در سطح شهر می شود که استفاده از آن اختصاصاً به مالکین آن ها محدود شود.
به رغم آنکه این نوع از فضاهای سبز، فاقد کارکرد اجتماعی هستند، لیکن بازدهی اکولوژیکی آنها بسیار حائز اهمیت است. در همه منازل مسکونی حداقل یک باغچه کوچک وجود دارد و تقریباً به طور یکنواخت در سطح شهر پراکنده شده اند. فضاهای سبز حیاط های واحد های مسکونی بخش مهمی از پوشش سبز شهری را تشکیل می دهند( سعید نیا:48،1379).
د) فضای سبز خیابانی
نوعی از فضاهای سبز شهری هستندکه به طور معمول درختکاری حاشیه باریکی از حد فاصل مسیرهای پیاده رو و سواره رو را تشکیل می دهند و یا به صورت متمرکز در فضاهای نسبتاً کوچک میدانها ویا در زمین پیرامون بزرگراهها و خیابانها شکل گرفته اند(سعید نیا،32:1379). در واقع فضاهای سبز خیابانی، بخشی از ساخت شبکه های دسترسی هستند که دارای عملکردهای اکولوژیکی، اجتماعی، ایمن سازی ترافیک و زیبا سازی فضاهای شهری می باشند. عملکرد اکولوژیکی فضاهای سبز خیابانی نقش بسیار ارزنده ای دارند. این نوع از فضاهای سبز شهری می توانند در کاهش آلودگی های صوتی و آلودگی هوا مؤثر باشند و از نظر عملکرد اجتماعی، فضاهای سبز خطی، مطلوبیت مسیر های پیاده و جذب مردم برای پیاده روی را افزایش می دهند( سعید نیا:56،1379).
امروزه پارک ها جنبه های تخصصیتری به خود گرفته اند مانند پارک های گیاه شناسی ، پارک های باغ وحش ، آکواریوم، علمی ـ آموزشی، ورزشی و غیره. اسقبال شهروندان از این پارک ها، مؤید این مطلب است که ارتباط با طبیعت تنها به حضور غیرفعال و بهره مندی از طبیعت محدود نبوده بلکه حضور فعال چه به صورت ذهنی(آموزشی) و جسمی(ورزشی) مورد پسند همه شهروندان بوده است(رضازاده،98:1385).
2-6 الگوی فضایی فضاهای سبز شهری
دو دیدگاه به ظاهر متضاد و در محتوا همسو در مورد چگونگی توزیع و پراکنش فضای سبز وجود دارد:
2-6-1 الگوی متمرکز و مجتمع
این الگو چنین عنوان می کند استفاده انقطاعی از فضای سبز کاملاً اتلاف است و فضاهای سبز باید متمرکز و ممتد باشند، تا از این طریق به بقیه شهر شکل بدهند. بدین ترتیب، این فضاها به یکدیگر پیوند خورده و با توجه به اندازه آنها راه نجات واقعی برای شهرهای شلوغ امروزی خواهند بود. مهمترین نمود این الگو کمربند سبز می باشد که منبعث از نطریه باغ شهر هاوارد است. فضای سبز پیوسته و متمرکز در مقیاس بزرگی مطرح می شوند، که فضای سبز به صورت یک عنصر محصورکننده محیطی عمل می کند که شهر را محاصره کرده و از رشد بیشتر آن جلوگیری می کند. ولیکن از نقاط ضعف این دیدگاه این نکته است که در مواردی که فضا خود دارای عوارض طبیعی و چشم اندازهای قوی است نمی تواند تعریف مؤثر و مشخصی برای شکل شهر بوجود آورد و دیگر این که ماهیت شهر و روند توسعه آن، هزینه و اقدامات برای اجرای این دیدگاه را بسیار دشوار می سازد.
2-6-2 الگوی خطی پراکنده
این الگو بر این باور است که فضاهای سبز باید کوچک بوده و در سرتاسر بافت شهر پرآکنده شوند تا به این طریق دسترسی مردم را به آنها تا حد ممکن زیاد کرد. این مدل نظریه شکل دادن به شهر از طریق هر گونه الگوی لبه های سبز را کنار گذاشته و توزیع عادلانه فضای سبز را مورد تاکید قرار می دهد؛ که در دیدگاه شبکه فضاهای باز و بالاخص شبکه فضای سبز به عنوان مکمل شبکه خیابانهای شطرنجی به کار گرفته می شود و چون این مدل، نظامی به هم پیوسته و مرتبط بوده و با کل منطقه شهری نیز کاملاً به هم آمیخته است، لذا نیازمند کنترل جامع بوده است(لینچ،583:1381).
2-7 انواع الگوهای فضایی توزیع فضای سبز
2-7-1 کمربند سبز8
کمربند سبز منبعث از نطریه باغ شهر ابنزر هاوارد می باشد که در جهت تلفیق زندگی شهری و روستایی و برخورداری از مزایای آن دو و جلوگیری از گسترش شهر و نابودی زمین های زراعی اطراف شهر مطرح شد(شیعه،391:1381). کمربند سبز بیشتر برای حفاظت شهرها در برابر آلودگی ها و تلطیف هوا و تهدید حدود شهر از اراضی پیرامونی به کار می رود و جزء فضای سبز حاشیه ای محسوب می شود. از کمربند سبز در برخی از شهرهای اروپایی به جای باروهای قدیمی و نیز برای محدود کردن توسعه آن استفاده شده است. کمربندهای سبز در اروپا بعد از جنگ جهانی دوم رواج و رونقی دوباره یافته اند.
در انگلستان از کمربندهای سبز بیشتر برای مقاصد کشاورزی استفاده می شود، اگر چه مقدار زیادی زمین نیز به سازمان های غیرکشاورزی تعلق دارد(مزینی،227:1373).
2-7-2 کمانهای سبز9
در این مدل فضای سبز پیرامون شهر در قلب آن متمرکز شده و از آنجا به طرف بیرون گسترش می یابد و بدین ترتیب همه نواحی شهری به فضاهای سبز و آزاد دسترسی پیدا می کنند. این مدل بیشتر در شهرهایی که با ساخت ستاره ای گسترش یافته اند، قابل اجراست(پاپلی و سناجردی،127:1382). کمانهای سبز، کمربندهای سبز عریضی می باشند که برای مهار رشد بی رویه شهر و هدایت آنها در جهت دلخواه و برقراری پیوند میان هسته اصلی شهر و شهرک های اقماری از یک سو و جدا کردن فضای اصلی شهر از فضای حومه و حفظ زمین های کشاورزی و حفظ زمین برای تفریح و تفرج به کار می رود(هال،51:1381).
2-7-3 محورهای سبز
این محورها مشتمل بر محورهای سبز درون شهری ( فضای سبز امتداد خیابانهای) شهر و برون شهری (فضای سبز جاده هایی که از طریق کمربندی یا مستقیماً به درون شهر راه می یابد) می باشد.
2-7-4 شبکه های سبز10
بر اساس این مدل فضاهای سبز در محله ها و نواحی، متمرکز شده و از طریق محورهای سبز به یکدیگر متصل می شوند. برای تداوم فضای سبز در شهر در محل تقاطع محورهای سبز با محورهای ارتباطی از تقاطع های غیر همسطح استفاده می شود. محورهای سبز برای مسیرهای پیاده و دوچرخه اختصاص می یابد. این الگو با ساخت شطرنجی شهر سازگاری دارد و به عنوان بستری برای شهرهای نوبنیاد به کار می رود(پاپلی و سناجردی،127:1382).
2-7-5 سیستم پارک ها11
سیستم فضای سبز را بصورت قطعاتی سبز با اندازه ها و عملکردهای مختلف در قالب تقسیمات کالبدی شهر تعریف می نماید. در این الگو فضای سبز از پارک همسایگی با عملکردهای محدود شروع و به پارک شهری در منطقه با عملکردهای متنوع منتهی می شود. این مدل را می توان در بسیاری از شهرهای کشورهای توسعه یافته که دارای سابقه شهرسازی طولانی هستند سراغ گرفت (پاپلی و سناجردی،127:1382). گذشته از پارک های شهری از عناصر مهم و لاینفک در سیستم پارکها “بلوار ” می باشد که مشتق از زبان فرانسوی بوده و برای اولین بار در پاریس بر روی جاده های حلقه ای آن شهر که به منزله دیوارهای دفاعی بود احداث گردید. امروزه در برنامه ریزی شهری بلوارها عوامل ارتباط دهنده پارکهای بزرگ و متوسط به شمار می روند (هیراسکار،123:1376).
2-7-6 باغ راه یا سبز راه12
سبز راه ها و باغراه ها از بلوارها مشتق شده اند. در طول قرن 19 تفکر پیشرو در برنامه ریزی فضای باز، ایجاد لکه های سبز به نام پارک بود. در قرن 20 آن تفکر به ایجاد نوارهای سبز به نام باغراه یا سبز راه تبدیل شد. سابقه رسمی سبز راهها به گزارش رسمی ابرکرومبی به سال 1929 می رسد که در آن پیشنهادی آینده نگر برای ایجاد شبکه ای وسیع سبز راه ها برای متصل ساختن فضای سبز در مناطق مرکزی به فضاهای سبز در حاشیه لندن بزرگ ارائه شد(ترنر،383:1384).
2-7-7 زنجیره سبز
مهمترین تغییر و تحول در برنامه ریزی فضای باز، که در سال 1976 به بعد مطرح شد و هدف آن محافظت از برخی فضاهای باز و گسترش امکانات بالقوه آنها در زمینه تفریحی بود. مسیر پیاده زنجیره ای شکل نیز برای ایجاد اتصال بین فضاها طراحی شد تا همانند دانه های سبز یک گردنبند خاکستری عمل کند(همان:389).
2-7-8 استراتژ

مطلب مرتبط :   هوش عاطفی، خودآگاهی، مسئولیت پذیری، انعطاف پذیری

دیدگاهتان را بنویسید