دانلود پایان نامه

مورخین و جغرافیدانان عرب از این نام استفاده شده است. یاقوت حموی به نقل از ابن مقفع، این ولایت را یکی از هفت شهر «پهلویان» یا «پارتها» ذکر کرده است: «شهری است زیبا در میان دشتی که کوهها و درختان و جنگلهای وسیعی آن را احاطه کرده است. در این شهر آبهای معدنی و گوگردی فراوان وجود دارد. معادن زاج و شوره و املاح دیگر به فراوانی در منطقه دیده شده است. آبهای منطقه به «بندنجین» یا مندلی امروزی در خاک عراق میرفته و نخلستانهای اطراف آن محل را سیراب میکرده است. در شهر ایلام تنها از سه چشمه نام برده شده است (افشار سیستانی 1372، 162).
شهر ایلام از سال 1008 ه. ق در حیطهی قلمرو حکومتهای خود مختار والیان لرستان قرار میگیرد که از جمله آنان «حسین خان، غلامرضاخان و حسینقلی خان» بودهاند که با کمک سلاطین قاجار بر عشایر منطقه حکومت میکردهاند. آخرین آنها غلامرضا خان ابوقداره نام دارد. معروفترین والیان ایلام در دوران قاجار «حسینقلی خان ابوقداره» است که مقر حکومتش را در محل فعلی شهر ایلام به نام ده بالا (قبل از تسلط حکام و والیها بر منطقه، قبایل بومی چندی در ایلام زندگی میکردهاند که قدیمیترین آنها قبیله ده بالایی است) مستقر کرد و آنجا را حسین آباد نام نهاد. تا قبل از استقرار حسینقلی خان ابوقداره در شهر ایلام به جز چند خانه و چادرهایی که در گوشه و کنار آن که محل سکونت افراد بومی بود، چیز دیگری دیده نمیشد. رشد و توسعه حسین آباد (شهر ایلام) در زمان حکومت حسینقلی خان ابوقداره که شهر را به عنوان مرکز حکومت والی انتخاب نمود شروع شد و احداث معابر، مغازه و خانههای جدید و بنای حکومتی در شهر آغاز گردید، از محل استقرار قوای انتظامی والی تا مرکز حکومتی (قلعه والی) خیابانهای جدید احداث شد، در اطراف آنها خانههای یک طبقه ساخته شد و از این زمان حسین آباد به عنوان یک شهر شروع به رشد و توسعه کرد (راد 1374، 175).
در سال 1307 شمسی آخرین والی پشتکوه توسط رضاخان سرکوب گردید و از آن پس قصبه حسین آباد به ایلام تغییر نام یافت. در سال 1316 شمسی در تقسیمات کشوری، ایلام جز استان پنجم (کرمانشاهان) محسوب میشود. در سال 1343 شهرستان ایلام از استان پنجم جدا، و به فرمانداری کل ایلام تبدیل و مرکز آن شهر ایلام تعیین گردید. در سال 1353 فرمانداری کل ایلام تبدیل به استان ایلام شد. در دورهی حکومت پهلوی با توجه به سیاست تخته قاپو کردن عشایر بوسیله رضاخان و به علت عدم توجه کافی به شیوهی معیشت مردم منطقه، که بخش اعظم آنها عشایر کوچرو بودند و به فعالیت دامداری اشتغال داشتند و از هم پاشیدگی شیوهی معیشتی سنتی حاکم به آنها از یکسو و عدم جایگزینی کردن شکل و شیوه جدید اقتصادی و معیشتی از سوی دیگر تاثیر مستقیم بر اقتصاد شهر ایلام داشته، باعث برکنار شدن شهر از شتاب توسعهی شهری در مقایسه با دیگر مراکز شهری کشور گردید (ساکی 1367، 68).
4-3 موقعیت جغرافیایی استان ایلام
ایلام در غرب کشور، بین 45 درجه و 24 دقیقه تا 48 درجه و 10 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و 31 درجه و 58 دقیقه و تا 34 درجه و 15 دقیقه عرض شمالی از خط استوا، واقع شده است (گروه تحقیقات جغرافیایی وزارت آموزش و پرورش 1373، 4و5و7).
این استان از شمال با استان کرمانشاه، از جنوب با استان خوزستان و کشور عراق، از مشرق با استان لرستان و قسمتی از خوزستان، و از مغرب با کشور عراق همسایه است. وسعت خاک این استان 19044 کیلومتر مربع و طول مرز مشترک آن با عراق 425 کیلومتر میباشد. استان ایلام دارای 8 شهرستان با نامهای ایلام، ملکشاهی، مهران، دهلران، درهشهر، شیروان و چرداول، آبدانان و ایوان است (درخشنده 1379، 75).
ارتفاع شهر ایلام از سطح دریا 1363 متر است. این شهر در درهای کوهستانی و در دامنه جنوبی کبیرکوه از سلسله جبال زاگرس واقع شده است (مهندسین مشاور طرح و آمایش 1368، 11).
4-4 تقسیمات طبیعی و تقسیمات کشوری استان ایلام
استان ایلام با 20138 کیلومتر مربع، حدود 2/1 درصد مساحت کل کشور را تشکیل میدهد.
استان ایلام در منطقهای کوهستانی در حاشیه جنوب غربی رشته جبال زاگرس قرار گرفته است قسمت زیادی از مساحت استان را مناطق کوهستانی و یا تپههای ماهور تشکیل میدهند که با شیبهای تندی به دشتهای کم ارتفاع منتهی میگردند. رشته کوههای مرتفع و موازی کبیرکوه به طول 160 کیلومتر از شمال غربی تا جنوب شرقی استان را در بر گرفته و قسمتی از مناطق غربی و شمال غرب ایلام را از قسمتهای دیگر مجزا مینماید همچنین بلندترین ارتفاع کبیرکوه به نام ورزرین دارای 3062 متر ارتفاع از سطح دریا میباشد و در بخشهای میانی استان کوههای مانشت در شمال ایلام با ارتفاع 2656 متر قرار دارد. در استان ایلام 14 رودخانه دائمی (به استثنای رودخانه سیمره) با آورد سالیانه 9/1 میلیارد متر مکعب جریان دارد که عمدهترین آنها شامل رودخانههای کنگیر، گدارخوش، کنجانچم، چنگوله، میمه، دویرج و چرداول میباشند چنانچه رودخانه سیمره نیز به این مجموعه اضافه شود آورد رودخانههای استان حدود 5/4 میلیارد متر مکعب خواهد بود (سازمان آمار و برنامه و بودجه 1390، 25).
4-5 ویژگیهای اقلیمی استان ایلام
ایلام در مقیاسهای جهانی در محدوده عملکرد آب و هوایی خشک و نیم خشک کره زمین قرار دارد ولی عواملی چون: گسترش خاص اراضی واقع در محدوده سیاسی استان، ارتفاع قابل ملاحضه این اراضی از سطح آبهای آزاد جهان، و ساختار مورفولوژی خاص استان به ویژه در بخشهای شرقی، شمالی و مرکزی، باعث گردیده است که ساختار عام آب و هوایی استان ایلام تا حد زیادی ا
ز استانداردهای بینالمللی و غالب نواحی خشک و نیمه خشک فاصله گیرد و تفاوتهای فاحشی در الگوی عام اقلیمی استان در مقیاس کلی و در سطوح درون منطقهای پدید آید (درخشنده 1379، 75).
4-5-1 انواع آب و هوا در استان ایلام
از نظر شرایط اقلیمی استان ایلام جزء مناطق گرمسیری محسوب میشود ولی به علت عرض زیاد جغرافیایی و وجود ارتفاعات، اختلاف درجه حرارت و بارندگی در بخشهای شمالی، جنوبی و غربی آن از نظر اقلیمی میتوان مناطق سه گانه سردسیری، گرمسیری و معتدل را در این استان مشاهده کرد. مناطق کوهستانی شمال و شمال غربی استان نسبتاً سردسیر و دارای زمستانی طولانی بوده و حداقل درجه حرارت در زمستان در این مناطق به 15 درجه زیر صفر نیز میرسد و میزان بارندگی در آن به بیش از 500 میلیمتر در سال بالغ میگردد. مناطق غربی و جنوب غربی استان، گرمسیر بوده و حداکثر میزان بارندگی در این مناطق به حدود 200 میلیمتر در سال بالغ میگردد. در مناطق معتدل میانی، درجه حرارت تا 15 درجه زیر صفر است و حداکثر در تابستان در نقاط جنوبی و در شهر تا بیش از 40 درجه بالای صفر میرسد، میزان بارندگی در این مناطق بین مقدار نزولات دو منطقه فوق بوده و از 250 تا 400 میلیمتر در نوسان میباشد (سازمان برنامه و بودجه 1390، 25).
استان ایلام از نظرشرایط اقلیمی جزء مناطق گرمسیر کشور محسوب می شود، ولی به علت وجود ارتفاعات، اختلاف درجه حرارت و بارندگی در بخشهای شمالی، جنوبی و غربی آن زیاد است به طوری که میتوان از نظر اقلیمی، مناطق سه گانه سردسیری، گرمسیری و معتدل را در این استان به خوبی مشاهده نمود. این مناطق عبارتند از:
1- مناطق کوهستانی شمال و شمال شرق که آب و هوای نسبتاً سرد و زمستان طولانی دارد حداقل درجه حرارت در زمستان تا 15درجه زیر صفر میرسد و میزان بارندگی آن نیز به بیش از500 میلی متر در سال بالغ میگردد.
2- مناطق جلگهای غرب وجنوب غرب استان که آب و هوای گرمسیری دارند. حداکثر درجه حرارت این مناطق تا 45 درجه بالای صفر میرسد. میزان بارندگی این مناطق حدود 200 میلیمتر در سال است.
3- مناطق میانی با آ‎ب و هوای معتدل که درجه حرارت این مناطق در زمستان تا 5 درجه زیر صفر و حداکثر درجه حرارت آن در مناطق جنوبی و درهشهر در تابستان به بیش از40 درجه سانتی گراد میرسد.
اقلیم استان به علت تاثیر عوامل مختلفی ازجمله عرض جغرافیایی، ارتفاعات، بیابانهای عربستان، جلگه خوزستان، دشتهای عراق و بادهای محلی از تنوع زیادی برخورداراست.
سیستمهای جوی مختلفی استان را تحت تاثیر قرار میدهند که باعث بارشهای فصول پائیز، زمستان، بهار و گاهاً در تابستان میشوند. توده هوای غربی از دریای مدیترانه و دریای سیاه باعث بارندگیهای پائیزی و زمستانی در استان میشوند و جریانات سودانی و دریای سرخ و صحرای عربستان نیز در بارشهای زمستانی و بهاری مؤثرند و در تابستان سبب گرم شدن هوا میشوند. دشتهای وسیع در کشور عراق در تابستان باعث ایجاد سلول کم فشارحرارتی با دمای زیاد و رطوب کم میشوند همچنین تودههای شمالی را که از مناطق سیبری کشور ما را تحت نفوذ قرارمیدهند باعث کاهش دما و یخبندان در مناطق شمالی استان میشوند.
بر اساس اطلاعات و آمار ثبت شده در ایستگاه سینوپتیک ایلام حداکثر مطلق درجه حرارت 6/40 درجه سانتیگراد و حداقل مطلق درجه حرارت 6/12- درجه سانتیگراد بوده و متوسط بارندگی سالانه این ایستگاه 595 میلی متر میباشد تعداد روزهای یخبندان شهر ایلام به 27روز در سال میرسد.
در ایستگاه دهلران حداکثر مطلق درجه حرارت 8/50 درجه سانتیگراد و حداقل مطلق درجه حرارت 4/0- درجه سانتی گراد ثبت شده است مقدار متوسط بارندگی سالانه ایستگاه دهلران 3/318 میلیمتر میباشد.
رژیم بارندگی استان به گونهای است که حدود 50% بارندگی در فصل زمستان 20% در فصل بهار و 29% در فصل پائیز و 1% در فصل تابستان ریزش میکند.
بارندگی سالانه فراوان از یکسو و نقش استان به عنوان زهکش آبهای سطحی سلسله جبال زاگرس از سوی دیگر، موجب پیدایش رودخانههای زیادی شده که مهمترین آنها: سیمره – میمه – دویرج – کنجانچم و.. می باشند(اداره هواشناسی ایلام http://www.ilammet.ir/geo.asp ).
4-5-2 پراکندگی بارش
در قسمتهای شمال و شمال شرقی استان، برخورد تودههای مرطوب به ارتفاعات و متراکم شدن تودهها موجب ریزش نزولات جوی زیاد به میزان 700 میلی متر میشود؛ در حالی که در نواحی جنوب و جنوب غربی استان به علت همجواری با نواحی بیابانی پست عراق و عربستان و نفوذ تودههای گرم، ارتفاع کم منطقه، میزان بارش کم و در حدود 250 میلی متر است (منصوری، کهزادی و شریفی 1390).
میزان بارش باران و سایر نزولات جوی در فاصله خرداد تا اواخر مهرماه یعنی به مدت پنج ماه منتفی و یا بسیار کم است. اما شاهد بارش‌های به نسبت زیادی بعد از آذر ماه تا اواخر زمستان هستیم. این بارندگیها به صورت باران در آبان و آذر و پس از آن توأم با برف و تگرگ در زمستان است. بارش‌ها در دو ماه فروردین و اردیبهشت بارانی اما خوشایند است. از این رو ایلام منطقه‌ای با مقدار باران مناسب است. دلیل چنین بارشهایی به ویژه در فصل زمستان وجود تودههای هوایی بسیار مرطوبی است، که شهر را تحت تأثیر قرار می‌دهند. مطابق آمارها، مقدار بارندگی فصل زمستان، بیش از 100 میلی‌متر است (شکل 4-1). بارندگی سالانه را در دوره‌ی سی ساله نشان می‌دهد. شهر ایلام در محدوده 400 میلی‌متر است (حیدری 1388، 51).

مطلب مرتبط :   منابع پایان نامه ارشد با موضوعمصرف انرژی، ایجاد دانش، نیروی کار، نفت و گاز

تصویر4-1 : میانگین بارندگی استان طی دوره آماری 20 ساله(ماخذ : حیدری 1388، 53)
4-5-3 دما و رطوبت هوا
از بررسی و
تجزیه و تحلیل آمار ده سالهی هواشناسی (2003-1993) و ترسیم آن در نمودار بیوکلیماتیک، ماههایی از سال که از لحاظ دما و رطوبت نسبی در محدودهی آسایش و یا خارج از آن میباشند مشخص شده است، چرا که دما و رطوبت نسبی در رابطه با یکدیگر شراط آسایش انسان را تعیین میکنند. طبق نمودار بیوکلیماتیک 10 اردیبهشت تا 10 خرداد و نیز 10 شهریور تا 10 آبان، یعنی حدوداً سه ماه از سال در محدودهی آسایش واقع شده و باقی ماهها خارج از این محدوده میباشند. در این صورت میبایست برای ماههایی با دمای بالا و رطوبت نسبی کم اقداماتی در جهت کاهش دما و افزایش رطوبت نسبی هوا در سایت صورت گیرد مانند استفاده از آبنما و نیز فضای سبز و…… (سلیمان نژاد 1390، 74). از نظر آب و هوایی، شهر ایلام هفت ماه مطلوب و همراه با آسایش حرارتی دارد. از پنج ماه دیگر، دو ماه گرم (تیر و مرداد) و سه ماه سرد (آذر، دی و بهمن) اوقات بحرانی سال محسوب می‌شوند. بهار دل‌انگیز با هوایی پاک و منظری سبز، به کمک کوه‌های اطراف، اثری بدیع در ذهن ثبت می‌کنند. بر طبق شاخصه‌ی دمای هوا گرم‌ترین ماه سال مرداد ماه و سردترین ماه سال دی ماه است (نمودار 4-1). حداقل دمای هوا روزانه در دی‌ ماه یک تا دو درجه بالای صفر و حداکثر دما در مرداد ماه حدود چهل درجه است. نمودار زیر شرایط دمایی را نشان میدهد (حیدری 1388، 51).
نمودار4-1 : حداکثر و حداقل دمای هوای روزانه در شهر ایلام( ماخذ : همان،53)

مطلب مرتبط :   پایان نامه ارشد با موضوعبهبود عملکرد

دهلران در جنوب غربی استان با عرض جغرافیایی پایینتر، ارتفاع کمتر و همجواری با مناطق گرمسیری عراق و خوزستان از دمای نسبتاً بالایی برخوردار است؛ در حالی که در نواحی شمال و شمال شرقی استان، ارتفاع از سطح دریا و عرض جغرافیایی در کاهش و تعدیل دما نقش بسزایی دارند. با این حال، میتوان گفت که در استان ایلام، از جنوب به شمال و از مناطق پست و کم ارتفاع غربی به طرف ارتفاعات شمال و شمال شرقی کاهش دما کاملا محسوس است (نمودار4-2). در شهرستان ایلام پایینترین دما، 14 درجه سانتیگراد زیر صفر و حداکثر آن، 41 درجه سانتی گراد به ثبت رسیده است (منصوری، کهزادی و شریفی 1390).
نمودار4-2 : حداکثر و حداقل رطوبت نسبی هوا در شهر ایلام (ماخذ : حیدری 1388، 52)

4-5-4 تابش آفتاب
بر طبق نمودار آمار ده ساله هواشناسی (2003- 1993) شهر ایلام، بیشترین ساعات تابش از 10 خرداد تا 10 شهریور و در حدود 300 الی 325 ساعت در طول هر ماه میباشد.


دیدگاهتان را بنویسید