2  مبانی نظری

منظورازتکلیف شب عبارت است ازانجام مطالب نوشتنی ،حل کردنی و حفظ مطالبی که به صورت تمرین در کتابهای درسی مشخص شده است و معلمان روزانه برای دانش‌آموزان مشخــص می ‌کنند تادر خانه آن‌ها را انجام دهند (رنجه بازو،1377).

درباره تکلیف شب،نظرات گوناگونی ارائه شده است. برخی آن را عامل فعالیت،تمرین،تثبیت و خلاقیت آموزشی تلقی نموده،بعضی آن را یک مصیبت می ‌خوانند و گروهی دیگرآن را عامل تزلزل خانواده و تضاد و الدین می ‌دانند،افراطیون از آن به عنوان یک هیولای تربیتی که عامل ضایع‌کننده تمایلات، رغبت‌ها و استعدادها در عصر موج سوم (عصر کامپیوتر و الکترونیک) است، ذکر کرده، آن را عامل اساسی شکنجه روانی محصلان می دانند(رنجه بازو،1377).

تکلیف در فرهنگ فارسی دکتر معین چنین معنا شده است

1-  به رنج افکند ن .

2-  به گردن گذاشتن،کار های سخت وشاق را به عهده کسی گذاشتن .

3- رسیدن به سن بلوغ و رشد .

4- وظیفه ای که بایدانجام شود(مانند مشق خطومسائل).

5- از نظرآموزش و پرورش،تکلیف شب به معنای مجموعه فعالیت هایی است که به منظور تعمیق یادگیری دانش آموزان، درساعتی که در آموزشگاه حضور ندارد صورت می گیرد(شایان،1377).

وقتی معلم به دانش آموزبه جای تکلیف شب چند صفحه رونویسی می دهد یا از او می خواهد با کمک والدین تکالیفش را انجام بدهد،چگونه می توان انتظار داشت که این دانش آموز خلاقانه عمل کند؟تکلیف شب به مثابهً یک رخداد آموزشی،جزءپایداری از اجزای آموزشی است .

بدون شک تکلیف شب فرصتی برای تمرین وایجاد یادگیری است . تکلیف شب به منزله پنجره ای است که از طریق آن والدین زندگی روزمرهً تحصیلی و علمی فرزندانشان را در مدارس  تماشامی کنند . تکلیف  شب  به عنوان پشتوانه رسمی مدارس درمنزل تلقی می شود واز آن به عنوان پل انسانی ما بین مدرسه و خانه یاد می کنند(گروه آموزشی مدیران، 1386).

 

2-2-1 تاریخچه تکلیف شب

تکلیف شب به عنوان یک موضوع تربیتی درسال 1842مورد مباحثه متخصصین علوم تربیتی درانگلستان قرارگرفت ودرسال1982درنخستین شماره های دائره المعارف تعلیم وتربیت آمده است که بچه های کمتر از9سال آماده نیستند که تکالیف جدیدی در خانه انجام دهند.

مطلب مرتبط :   یک میز لپ تاپ خوب، ضامن سلامت بدن و لپ تاپ شما

سیمای تکالیف در اوایل قرن بیستم جهت خاصی پیدا کرد و آن بدان جهت بود که ذهن انسان را به مثابه عضله ای فرض می کردند که می تواند به وسیله تمرین ذهنی یا حفظ کردن تقویت شودو از آنجا که حفظ کردن می توانست در منزل صورت می گیرد ،بنابراین به عنوان موضوعی مثبت تلقی میشد(نجاریان،1370).

بدین ترتیب تکلیف شب با پشتوانه ای علمی راهی مدارس شد و جزء لاینفک آن گردید. این طرز تلقی ادامه داشت تامحققان درصدد بررسی تجربی پیرامون تکلیف شب برآمدند. نخستین پژوهش تجربی درسال 1904میلادی درآلمان صورت گرفت ودرسال 1913میلادی پژوهشی توسط مجله خانم های خانه دار صورت گرفت که در این پژوهش با مدیران اداری،پزشکان،والدین درخصوص اثرات تکلیف شب در کشور امریکا مصاحبه و نظر خواهی شد و نتایج آن در مجله درج و قویا توصیه گردید که تکلیف شب بایددرمدارس دولتی متوقف شود. نتایج این تحقیق مبداءومدخل مباحثات منسجم درخصوص کاهش یا افزایش تکلیف شب در قلمرو و فرایند تعلیم وتربیت تلقی گردید ومحرک بسیاری از پژوهش ها شد که دراین خصوص می توان تحقیقات سایمونزدر سال 1921و دینا پولی در سال 1937در امر تکلیف را نام برد.

بیشترین محور پژوهش ها ی فوق حول مفهوم تمرین و تثبیت در امر یادگیری و تکلیف شب بود. در اواسط دهه 1940 میلادی  تاکید زیادی بر روی فعالیت های فوق برنامه درسی به عمل آمد و تکلیف شب مورد غفلت قرار گرفت،که این امر بالاخص درجنگ دو کره صادق بود(نجاریان،1370).

 

2-3  انواع  ارائه تکلیف

 2-3-1 تکلیف تمرینی

شاید مانوس ترین و سابقه دار ترین نوع تکلیف شب ، تکالیف تمرینی باشد که هدف آن تامین فرصتی برای انجام مهارت های کسب شده و به کارگیری آموخته های جدید است.تکالیف تمرینی مؤثر آن هایی هستند که ازدانش آموزان بخواهند تا آموخته های جدید را با روش شخصی و به طور قابل فهم به کار گیرند ( گروه آموزشی مدیران،1386).

مطلب مرتبط :   کاشی بین کابینتی

2-3-2  تکلیف آمادگی و آماده سازی

این نوع تکلیف یکی از رایج ترین تکالیف  به ویژه در کلاس های بالاتر است و هدف آن وادار کردن دانش آموزان به کسب اطلاعات به منظور آماده شدن برای بحث درس روز بعد است ،این نوع ارائه تکلیف اگر با رهنمود و راهنمایی  معلم همراه نباشد کاملاٌ بی تفاوت است ( گروه آموزشی مدیران ،1386) .

2-3-3  تکالیف بسطی و امتدادی

تکالیف بسطی مجموعه ی فعالیت هایی را در بر می گیرد که انجام دادن آنها سبب درک عمیق تر و پایدارتر موضوع درسی می شود . انجام دادن این نوع  تکالیف ، نیازمند همدلی و همکاری مسئولان آموزشگاه و والدین می باشد.زیرادراین نوع  تکلیف نیمی از فکر متعلق به معلم ونیمی دیگر مربوط به دانش آموز است .

والدین باید با نظارت بر فعالیت های بسطی در خارج از محیط مدرسه و اجازه دادن به دانش آموزان برای حضوردراجتماع درساعات فراغت از مدرسه به منظور انجام دادن  این فعالیت ها همکاری لازم را داشته باشند.نتایج تحقیقات وجمع آوری شواهد و مدارک در جریان انجام دادن تکالیف بسطی باید درجریان تدریس مورد استفاده قرار گیردومعلم مکلف است نمره هایی را در ارزشیابی تکوینی و نهایی به تکالیف بسطی اختصاص دهد و دانش آموزان کوشارا تشویق کند(گروه آموزشی مدیران،1386) .

2-3-4  تکلیف خلاقیتی

خود شاگرد تکلیف را مشخص می کند که درزمره ی پیچیده ترین انواع تکلیف است ، ممکن است انجام دادن این تکلیف فردی یا گروهی باشد .این نوع تکلیف کمتر می توان به صورت یک تکلیف یک شبه نگاه کرد.یکی از خصوصیات آن تمرکز بر تولید چیزهای بکر و جدیداست . معلم مسلماً بایددرجریان رسیدگی به این گونه تکالیف خلاقیتی ، موارد متعددی را در نظر بگیرد و نمره ی شایسته ای را به دانش آموز بدهد.تشویق، دادن جایزه ، اطلاع دادن به والدین دانش آموز خلاق و تمایز دانش آموزخلاق و کوشا از جمله  وظایف معلم در این زمینه است(استروتر[1] ،1384).

 

1- Strother