دانلود پایان نامه

دانلود پایان نامه

عنوان کامل پایان نامه کارشناسی ارشد : ابتلاء و تزکیه اخلاقی 

تکه ای از متن پایان نامه :

-1-1.  معنای لغوی ابتلاء

ریشه‌ی این کلمه «بلو» در اصل به معنی کهنگی و فرسودگی می باشد.[1] «بلی الثوبُ بلی وبلاءً به معنای لباس وجامه کهنه وفرسوده شده می‌باشد»[2] به کسی که مسافرت او را خسته وفرسوده کرده باشد می‌گویند: «أبلاهُ السفر»[3]، «بلاء» به معنی آزمودن وامتحان کردن هم به کار می‌رود. «بَلَوته؛یعنی او را آزمودم ومثل این که از زیادی آزمایش او را خسته وفرسوده کردم.»[4] درزبان عربی گاه از غم واندوه ونعمت نیز به بلاء تعبیرشده ودرعلّت این نام گذاری گفته‌اند: «سمی الغم بلاءً من حیث انه یبلی الجسم»[5]، غم از آن جهت که جسم را فرسایش می‌دهد بلاء نامیده می‌گردد.

مرحوم طبرسی در این زمینه می‌نویسد:

«به نعمت ویا خسارت وزیان از آن جهت بلاء می‌گویند که در اصل، بلاء آن چیزی می باشد که به وسیله‌ی آن حالات بشر از صبر وشکر ظاهر می‌گردد پس به این جهت خداوند بشر‌ها را با نعمت‌ها امتحان می‌کند تا شکر آن‌ها را ظاهر سازد و همچنین آنان را با شدائد وسختی‌ها می‌آزماید تا صبر آنان پدیدار گردد و از این راه به ثوابی نائل آیند[6]

أو غیرهما».[7] تحول و دگرگونی در حالاتشان و تغییر و پریشانی در کارهای زندگیشان به دلیل ترس، گرسنگی یا غیر این دو ایجاد می‌کنیم.

گروهی معنای اصلی آن را آزمایش و اختیار (آزمایش کردن) در نظر گرفته‌اند و گروهی دیگر معانی اصلی آن را دگرگونی و کهنه شدن می‌دانند. لذا در معنای اصلی آن اختلاف می باشد.

«ابتلاء» مصدر ثلاثی مزید از باب افتعال از ماده «بلو» می باشد. این واژه و مشتقات آن در قرآن 37 بار در ضمن 34 آیه به کار رفته می باشد.[8] واژه ابتلاء نیز در قرآن در دو معنا به کار رفته می باشد که عبارتند از:

1-کهنه شدن و زایل شدن «یَئادَمُ هَل أدُلُّکَ عَلیَ شَجَرَهِ الخُلدِ وَ مُلکٍ لَّا یَبلی».[9] آیا تو را به درخت جاویدانی و مُلکی زوال ناپذیر راه بنمایم؟ «ملکٌ لایبلی ای لایزول و لایضعف».[10] مقصود از ملک زوال ناپذیر زائل نشدن و ضعیف نشدن می باشد.

مطلب مرتبط :   ارزشیابی دوره های ضمن خدمت معلمان مشمول ارزشیابی توصیفی از دیدگاه معلمان با و بدون سابقه شرکت در دوره های آموزشی

2-امتحان و آزمایش «فَأمَّا الانسَانُ إِذَا مَا ابتَلَئهُ ربُِّه».[11] امّا بشر، هنگامی که پروردگارش وی را می‌آزماید، «ای امتحنه».[12] ابتلاء در این آیه شریفه به معنای امتحان و آزمایش کردن می باشد.

می‌توان ابتلاء و بلاء را از یک ماده دانست و به آزمایش کردن معنا نمود. امّا تفاوتی که بلاء و ابتلاء دارند این می باشد که «فی الإبلاء توجّه مخصوص الی جهه صدور التحویل من الفاعل و نظر خاصّ الی قیامه به-وفی الابتلاء توجّه مخصوص الی صدور الفعل بالطّوع و الرغبه و الاراده الخاصه».[13] در بلاء در نظر داشتن جهت انجام دهنده دگرگونی معطوف می باشد و به برپا کننده آن توجه می‌گردد اما در ابتلاء در نظر داشتن این جهت می باشد که جریان فعل با رضایت و میل و اختیار می‌باشد.

شیطان نسبت داده می‌گردید و لذا شیطان را به فنّان توصیف نموده بودند لکن این‌ها معانی فرعی کلمه بوده و معنای اصلی کلمه امتحان و آزمایش می باشد».[14]

در روایتی از ابن زید در تفسیر آیه«وَاعلَمُوا أنَّمَا أموَالُکُم و أولَادُکُم فِتنَه»[15] آمده می باشد: «قال فتنه، الاختیار و قرأ قول الله تعالی «وَ نَبلُوکُم بِالشَّرِّ وَالخَیرِ فِتنَهً»[16]». فتنه به معنای اختیار می باشد، و به این آیه استناد نمود؛«شما را با شر و خیر امتحان می‌کنیم».[17]

در نتیجه می‌توان گفت فتنه، امتحانی می باشد از جانب خداوند، تا افراد بر طبق آن چیز که که در اقدام ظاهر می‌سازند عذاب و پاداش داده شوند و نه براساس علم ازلی.

2-1-2-2. امتحان

امتحان در لغت به معنای آزمودن می باشد.[18] این واژه از ریشه «مَحَنَ» از باب افتعال به معنای گداختن گرفته شده می باشد.«امتَحَنت الفضه؛ یعنی طلا را در آتش قرار دادم تا آزمایش شده و خالص گردد».[19] امتحان با در نظر داشتن معنای ریشه آن در مواردی به کار می‌رود که با سلب آسایش ظاهری همراه می باشد.[20] به گفته بعضی تصفیه و تلخیص از آثار و لوازم امتحان می باشد.[21]

[1].علی اکبرقرشّی بنایی، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1384 ش.،ج 1،ص 229

[2]. حسین بن محمد راغب اصفهانی، ترجمه وتحقیق مفردات الفاظ قرآن، ترجمه: سید غلام رضا خسروی حسینی، تهران، مرتضوی، 1381 ش، ج 1، ص 309.

مطلب مرتبط :   بررسی تطبیقی جایگاه زن در قرآن و حدیث و فمینیسم با نگاهی به ریشه ها و سیر تاریخی آن - پایانامه ارشد

[3]. محمد بن مکرم ابن مقصود، لسان العرب المحیط، دارالسان العرب ودارالجیل، 1408 ه.ق و1988م، ج 1، ص 264.

[4]. حسین بن محمد راغب اصفهانی، همان، ج 1، ص 309.

[5]. همان، ص 59.

[6]. مترجمان، ترجمه‌ی تفسیر مجمع البیان، تهران، فراهانی، 1360 ش، ج11، ص268.

[7]. حسن مصطفوی، همان، ج 1، ص 336.

[8]. محمدباقر محقق، دائره الفرائد در فرهنگ قرآن، تهران، بعثت، بی‌تا، ج 3، ص 458.

[9]. طه، 120.

[10]. محمد حسین شیرازی، تفسیر تبیین القرآن، بیروت، دارالعلوم، 1423 ه.ق، ج 1، ص 332؛ محمدبن مرتضی کاشانی، تفسیر المعین، ج2، ص 833.

[11]. فجر، 15.

[12]. محمدبن علی شوکانی، فتح القدیر، دمشق، بیروت، دارالکلم الطیب، 1414 ه.ق، ج 5، ص 533؛ محمدبن حبیب الله سبزواری نجفی، ارشادالاذهان الی تفسیر القرآن، ج1، ص 599.

[13]. حسن مصطفوی، همان، ج 1، ص 337.

[14]. محمد رشید رضا، تفسیر القرآن الحکیم(الشهیر بتفسیر المنار)، بیروت، دارالفکر،1303 ش و1342 ه.ق، ج 9، ص 220.

«فقد اشتهر من عهد بعید فیما أظن أن معناها اغراءالشربین لناس و أراهم یتناقلون استعمال قول تعالی(الفتنه أشد من القتل) بهذاالمعنی، و له أصل فی استعمال العرب فانها تطلق علی الحرب و یوصف الشیطان بالفتان…».

[15]. انفال، 28.

[16]. انبیاء، 35.

[17] جلال الدین سیوطی، الدرالمنثور فی تفسیر المأثور، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، 1404 ه.ق، ج 3، ص 178.

[18]. علی اکبر قرشّی بنایی، همان، ج 6، ص 241.

[19]. ابوالحسن الشعرانی، نثر طوبی یا دائره المعارف قرآن مجید، تهران، کتابفروشی اسلامیه،1398 ه.ق، ج 7، ص 389.

[20]. مرکز فرهنگ و معارف قرآنی، دائره المعارف قرآن کریم، قم، مؤسسه بوستان کتاب، 1382 ش، ج 4، ص 265.

[21].حسن مصطفوی، همان، ج 11، ص 43. «و أمّا التصفیه و التخلیص فمن أثار الاصل و لوازمه».

برای دیدن تکه های بیشتری از این پایان نامه و دانلود فایل پایان نامه با فرمت ورد ، خرید و دانلود آنی فایل متن کامل با فرمت ورد می توانید به لینک پایین صفحه مراجعه نمایید:

 دانلود از لینک پایین صفحه

دسته‌ها: دسته‌بندی نشده